Projektowana ustawa ma kompleksowo uregulować status biegłych sądowych oraz zasady wydawania opinii dla sądów. Ponadto przewiduje stworzenie mechanizmu doboru fachowych, odpowiedzialnych i bezstronnych osób do wykonywania obowiązków biegłego w postępowaniu sądowym.

Zgodnie z projektem, o powołaniu biegłego zadecyduje sąd lub inny organ, który wydaje postanowienie w danej sprawie. Wyboru można dokonać tylko spośród osób, które zostaną wpisane na ogólnokrajową listę biegłych sądowych. Prowadzenie listy będzie należało do ministra sprawiedliwości. Wpis będzie ważny przez 5 lat, z możliwością przedłużenia na kolejne 5 lat.

Prawo do sporządzania i wydawania opinii będą miały też instytucje naukowe oraz specjalistyczne. One również będą podlegały rejestracji w ogólnopolskim wykazie instytucji naukowych i specjalistycznych. Warunkiem wpisania do wykazu instytucji naukowych i specjalistycznych będzie wykazanie, że podmiot gwarantuje odpowiedni poziom wydawanych opinii. Dlatego jednostki te muszą dysponować zapleczem kadrowym, organizacyjnym, technicznym i laboratoryjno-badawczym, pozwalającym na samodzielne przygotowanie opinii.

Przewidziano, że czynności biegłych będą mogły wykonywać także osoby nie wpisane na listę, ale posiadające wiedzę w rzadkich dyscyplinach. Biegłym będzie mógł być obywatel Polski lub kraju członkowskiego UE znający język polski, który nie ukończył 70 lat. Ważne, aby miał pełną zdolność do czynności prawnych oraz nie był karany. Powinien posiadać nieposzlakowaną opinię, wiedzę teoretyczną, co najmniej 5-letnie doświadczenie zawodowe oraz uprawnienia do wykonywania zawodu w dziedzinie, w której ma wydać opinię.

Kompetencje biegłych oraz instytucji przygotowujących opinie dla sądów będzie sprawdzała Komisja Kwalifikacyjna. Komisja ta, działając przy ministrze sprawiedliwości, będzie kontrolowała jakość wydawanych opinii.

Uregulowano również sprawy dotyczące zawieszenia biegłego w wykonywaniu czynności (np. postępowanie o ubezwłasnowolnienie lub postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego) oraz skreślenia z listy (np. wyrok za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe). Podobne uwarunkowania dotyczą skreślenia/zawieszenia z listy instytucji naukowych i specjalistycznych (np. z powodu nierzetelnego przygotowania opinii, odmowy jej wydania lub przygotowania opinii niesamodzielnie).

Ustawa zacznie obowiązywać w ciągu 9 miesięcy od dnia ogłoszenia.

(Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, M.S.)