22 lipca Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku dotyczące prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym przez rodzinę zastępczą spokrewnioną.

Trybunał orzekł, że przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych są niezgodne z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim uniemożliwiają przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad innym niż jej dziecko, niepełnosprawnym, niepełnoletnim członkiem rodziny, dla którego stanowi rodzinę zastępczą spokrewnioną i wobec którego osobę tę obciąża obowiązek alimentacyjny.

Za niezgodny z ustawą zasadniczą został uznany także artykuł tej samej ustawy, który uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po dniu 31 sierpnia 2005 r. osobie ustanowionej rodziną zastępczą spokrewnioną i otrzymującą do dnia wejścia w życie powyższej ustawy zasiłek stały.

TK stwierdził, że zarówno rodzina naturalna jak i zastępcza są podmiotami zobowiązanymi do pieczy nad dzieckiem. W przypadku konieczności rezygnacji z pracy zarobkowej z uwagi na konieczność opiekowania się niepełnosprawnym dzieckiem sytuacja rodziców naturalnych i zastępczych jest taka sama. Różnicowanie ich pozycji w tym zakresie jest naruszeniem zasady równości.

W tym wypadku istotnymi cechami wspólnymi opiekunów są: sprawowanie opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, niepodejmowanie z tego powodu pracy i osiąganie przez rodzinę niskich dochodów. Odmowa osobom bliskim wsparcia podważa racjonalność ustawodawcy i jest sprzeczna z Konstytucją, a zwłaszcza z konstytucyjnymi standardami ochrony rodziny.

Orzeczenie Trybunału oznacza, że podmiot stanowiący rodzinę zastępczą spokrewnioną może uzyskać świadczenie pielęgnacyjne, po spełnieniu pozostałych warunków wymienionych w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. TK nie rozstrzygał kwestii przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego pozostałym formom rodzin zastępczych, ponieważ wykraczałaby ona poza zakres rozpatrywanego pytania prawnego.

T.Sz., TK