Trybunał rozpatrywał skargę Eugenii M., która po śmierci męża wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie renty rodzinnej. ZUS odmówił, ponieważ zmarły nie posiadał 5 lat zatrudnienia w ostatnim dziesięcioleciu przed śmiercią, a w momencie wystąpienia niezdolności do pracy przekroczony został okres 18 miesięcy od ostatniego okresu ubezpieczenia.

Zdaniem skarżącej, oderwanie prawa do renty od faktycznego okresu uiszczania obowiązkowych składek na ubezpieczenie społeczne stanowi naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej. Renta rodzinna przysługuje bowiem osobom, których współmałżonkowie pracowali stosunkowo krótko (5 lat) i uiścili niewielkie składki na ubezpieczenie społeczne, ale zmarli w przewidzianym w ustawie okresie, a nie przysługuje skarżącej, której mąż pracował prawie 22 lata, ale zmarł po upływie 18 miesięcy od ostatniego okresu składkowego.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zaskarżony art. 57 ust. 1 w związku z art. 65 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest zgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 32 Konstytucji. Zdaniem sędziów, kwestionowany przepis określa wymogi, jakie muszą być spełnione do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy. Niespełnienie wyznaczonych ustawowo wymogów dotyczących ubezpieczenia uniemożliwia uzyskanie odpowiednich świadczeń. Takie rozwiązanie stanowi istotę instytucji ubezpieczenia i jest zgodne  z konstytucją.

Minimalny okres składkowy i nieskładkowy wymagany do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy oraz moment, z upływem którego takie uprawnienie już nie przysługuje, zostały określone jednakowo dla wszystkich. Konstrukcja skarżonego przepisu nie wprowadza zróżnicowania, ponieważ, zarówno osobie, która przepracowała 5 lat, jak i osobie z 22-letnim stażem pracy, jeżeli jej śmierć nastąpiła po upływie 18 miesięcy od ustania okresów wskazanych w ustawie, nie przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy, tym samym nie może zostać przyznana renta rodzinna po zmarłym.

T.Sz., TK