Zgodnie z zaskarżonym przepisem kodeksu postępowania cywilnego po upływie dwóch lat od uprawomocnienia się wyroku nie można żądać wznowienia postępowania, chyba że strona była pozbawiona możliwości działania lub nie była należycie reprezentowana. Zakwestionowany przepis ma zastosowanie w sprawach ze stosunków cywilnych między przedsiębiorcami, w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Jego istotą jest skrócenie podstawowego, obowiązującego na gruncie procedury cywilnej, pięcioletniego terminu na wznowienie postępowania (art. 408 k.p.c.) do dwóch lat.

Powodem wprowadzenia dwuletniego terminu była konieczność ochrony prawomocnych orzeczeń co do istoty sprawy od dalszego zaskarżania i stwierdzony fakt, że po upływie tak długiego czasu stosunki z reguły zmieniają się tak dalece, że trudno spodziewać się praktycznego skutku wznowienia. Wznowienie postępowania jest prawem wynikającym z art. 190 ust. 4 konstytucji. Jego realizacja następuje w formie określonej w przepisach ustawowych właściwych dla danego postępowania, w tym przypadku cywilnego.

Trybunał przypomniał, że art. 190 ust. 4 konstytucji, przyznaje jednostce prawo do rozstrzygnięcia sprawy w następstwie utraty mocy przez zdyskwalifikowaną normę prawną i - w zgodzie z zasadą pewności prawa i zasadą ochrony zaufania (art. 2 konstytucji) - nakazuje wznowienie prawomocnie (ostatecznie) zakończonych postępowań. Ponadto prawo wynikające z art. 190 ust. 4 konstytucji jest ściśle powiązane z gwarancjami wynikającymi z konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 konstytucji).

Zdaniem TK, art. 47922 k.p.c. w obecnym kształcie nie zapewnia właściwej realizacji normy konstytucyjnej na poziomie ustawowym. Jego analiza prowadzi do wniosku, że w przepisie tym zostały inaczej potraktowane osoby, które "dysponując" rozstrzygnięciem Trybunału o niekonstytucyjności przepisu złożyły skargę o wznowienie postępowania w terminie dwóch lat od uprawomocnienia się wyroku, niż osoby, które - ze względu na splot niezależnych od nich okoliczności faktycznych - uchybiły temu terminowi. Wprowadzone przez ustawodawcę zróżnicowanie i w efekcie odebranie prawa do wznowienia postępowania - w rozpatrywanej sprawie po upływie dwóch lat od uprawomocnienia się wyroku - ma charakter arbitralny i przypadkowy.

T.Sz., TK