Co to jest turnus rehabilitacyjny?

Turnus rehabilitacyjny to forma rehabilitacji połączona z elementami wypoczynku, której celem jest ogólna poprawa psychofizycznej sprawności oraz rozwijanie umiejętności społecznych uczestników, między innymi przez nawiązywanie i rozwijanie kontaktów społecznych, pobudzanie zainteresowań, a także przez udział w innych zajęciach przewidzianych programem turnusu.

Program turnusu powinien zawierać elementy rehabilitacji zgodnej z rodzajem schorzenia osoby niepełnosprawnej oraz obejmować zajęcia kulturalno-oświatowe, sportowo-rekreacyjne oraz inne wynikające ze specjalistycznego rodzaju turnusu.

Turnus odbywa się w zorganizowanej grupie liczącej nie mniej niż 20 uczestników, i trwa nie krócej niż 14 dni.

Udział w turnusie rehabilitacyjnym jest raz w roku dofinansowywany przez PFRON.


Kto może skorzystać z dofinansowania?

Z turnusów rehabilitacyjnych mogą korzystać wszystkie osoby niepełnosprawne, które posiadają ważne orzeczenie:

• o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub
• o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub
• o niepełnosprawności, wydane przez ukończeniem 16. roku życia.

Osoba niepełnosprawna może ubiegać się o dofinansowanie, pod warunkiem że:

• została skierowana na turnus na wniosek lekarza, pod którego opieką się znajduje,
• w roku, w którym ubiega się o dofinansowanie, nie uzyskała na ten cel dofinansowania ze środków PFRON-u,
• turnus rehabilitacyjny odbywa się w ośrodku wpisanym do rejestru ośrodków prowadzonego przez wojewodę lub poza takim ośrodkiem, w przypadku gdy turnus jest organizowany w formie niestacjonarnej,
• nie będzie pełniła funkcji członka kadry na tym turnusie ani nie będzie opiekunem innego uczestnika tego turnusu,
• złoży oświadczenie o wysokości dochodu wraz z informacją o liczbie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym,
• zobowiąże się do przedstawienia na turnusie, podczas pierwszego badania lekarskiego, informacji o stanie zdrowia sporządzonej nie wcześniej niż na trzy miesiące przed datą rozpoczęcia turnusu, wystawionej przez lekarza, pod którego opieką się znajduje.

O dofinansowanie może się ubiegać osoba, której średni miesięczny dochód nie przekracza:

• 50 proc. przeciętnego wynagrodzenia na osobę we wspólnym gospodarstwie domowym (I kwartał 2007 r. — 1354,57 zł),
• 65 proc. przeciętnego wynagrodzenia w przypadku osoby samotnej (I kw. 2007 r. — 1760,94 zł).

Jeżeli powyższe kwoty (odpowiadające 50 i 65 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia) zostają przekroczone, dofinansowanie pomniejszane jest o wielkość tego przekroczenia. W przypadku uzasadnionym trudną sytuacją materialną lub losową osoby niepełnosprawnej dofinansowanie ze środków PFRON-u uczestnictwa w turnusie tej osoby lub jej opiekuna może zostać przyznane bez pomniejszania kwoty dofinansowania. Decyzję w tej kwestii podejmują odpowiednie centra pomocy.


Wysokość dofinansowania

Kwota dofinansowania uzależniona jest od stopnia niepełnosprawności, wieku oraz sytuacji życiowej wnioskodawcy i wynosi:

• dla osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności, osoby w wieku do 16. roku życia z orzeczeniem o niepełnosprawności oraz osoby niepełnosprawnej w wieku 16-24 lat uczącej się i niepracującej, bez względu na stopień niepełnosprawności — 27 proc. przeciętnego wynagrodzenia (I kw. 2007 r. — 731,47 zł),
• dla osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności — 25 proc. przeciętnego wynagrodzenia (I kw. 2007 r. — 677,28 zł),
• dla osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności — 23 proc. przeciętnego wynagrodzenia (I kw. 2007 r. — 623,10 zł),
• dla niezbędnego opiekuna — 18 proc. przeciętnego wynagrodzenia (I kw. 2007 r. — 487,64 zł),
• dla osoby niepełnosprawnej, niezależnie od stopnia niepełnosprawności, zatrudnionej w zakładzie pracy chronionej — 18 proc. przeciętnego wynagrodzenia (I kw. 2007 r. — 487,64 zł).

Dofinansowanie dla osoby niepełnosprawnej lub jej opiekuna może zostać zwiększone do 35 proc. przeciętnego wynagrodzenia (I kw. 2007 r. — 948,20 zł), jeżeli:

• osoba niepełnosprawna znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej,
• opiekun pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z osobą niepełnosprawną albo
  
• osoba ta ponosi koszty uczestnictwa opiekuna w turnusie.

W zależności od ilości posiadanych przez powiat środków i w sytuacji znacznego ich niedoboru w danym roku dofinansowanie może być pomniejszone maksymalnie o 20 proc. od przysługującej kwoty.


Jak przebiega procedura?

O dofinansowanie udziału w turnusie rehabilitacyjnym można ubiegać się we właściwym dla miejsca zamieszkania osoby niepełnosprawnej powiatowym centrum pomocy rodzinie (PCPR) lub w mieście na prawach powiatu — w miejskim ośrodku pomocy społecznej (MOPS).

Wykaz PCPR dostępny jest tutaj.

Osoba niepełnosprawna powinna złożyć:

• wniosek o dofinansowanie, zawierający oświadczenie o wysokości dochodów w rodzinie oraz liczbie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym,
• kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub orzeczenia równorzędnego,
• wniosek lekarza o skierowanie na turnus rehabilitacyjny, sporządzony nie wcześniej niż trzy miesiące przed datą złożenia wniosku,
• ewentualne zalecenie lekarskie w sprawie koniecznej obecności na turnusie opiekuna (tylko wówczas jego pobyt może być dofinansowany ze środków PFRON-u).

Dokumenty mogą być złożone osobiście przez osobę zainteresowaną lub za pośrednictwem rodzica, opiekuna bądź organizatora turnusu.

Wniosek o dofinansowanie rozpatrywany jest w terminie 30 dni od dnia jego złożenia. Wnioskodawca zostaje poinformowany na piśmie o decyzji w ciągu siedmiu dni od daty jej podjęcia.

Po przyznaniu dofinansowania wnioskodawca wybiera organizatora i ośrodek, w którym odbędzie się turnus. Należy pamiętać o tym, że wybór turnusu musi być zgodny z zaleceniami i przeciwwskazaniami lekarza zawartymi we wniosku o skierowanie, a ośrodek powinien być dostosowany do rodzaju dysfunkcji osoby niepełnosprawnej.

Ponadto zarówno ośrodek, jak i organizator turnusu muszą posiadać odpowiednie uprawnienia i wpis do rejestru prowadzonego przez wojewodę.

Osoba niepełnosprawna jest zobowiązana poinformować PCPR o wybranym turnusie w terminie 30 dni od daty otrzymania powiadomienia o uzyskaniu dofinansowania, nie później jednak niż na 21 dni przed dniem rozpoczęcia turnusu.

Po sprawdzeniu przez PCPR zgodności wybranego turnusu z wymogami formalnymi kwota dofinansowania jest przekazywana na rachunek bankowy organizatora turnusu na 14 dni przed jego rozpoczęciem.


Rejestry ośrodków i organizatorów turnusów

Od 1 lutego 2003 r. wojewodowie prowadzą rejestry ośrodków, w których mogą odbywać się turnusy rehabilitacyjne dla osób korzystających z dofinansowania PFRON-u, a od 1 stycznia 2004 r. — rejestry organizatorów tych turnusów.

Aktualne informacje o ośrodkach i organizatorach turnusów rehabilitacyjnych z 16 województw, posiadających wpisy do odpowiednich rejestrów, od dnia 15 marca 2006 r., dostępne są pod adresem: http://ebon.mps.gov.pl.

Ośrodki ubiegające się o wpis do rejestru powinny spełniać określone standardy, tj.: baza noclegowa i żywieniowa dla minimum 20 osób, gabinet lekarski lub zabiegowy, odpowiednie zaplecze do realizacji aktywnych form rehabilitacji, infrastruktura przystosowana do określonej grupy osób niepełnosprawnych.

O wpis do rejestru organizatorów mogą starać się osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne lub inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przynajmniej od dwóch lat prowadzą działalność na rzecz osób niepełnosprawnych. Organizatorzy turnusów obowiązani są do realizacji zakładanego programu zajęć indywidualnych i grupowych, zapewnienia odpowiedniej kadry oraz stałej opieki pielęgniarskiej i lekarskiej.


O czym warto pamiętać?

Osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma ustawowe prawo do zwolnienia od pracy w wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia — na wniosek lekarza — w turnusie rehabilitacyjnym. Prawo to przysługuje tylko raz w roku.

Wynagrodzenie za czas zwolnienia od pracy oblicza się jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy.


Podstawa prawna

1) Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 maja 2003 r. w sprawie turnusów rehabilitacyjnych (Dz. U. nr 100, poz. 926)
2) Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 123, poz. 776, z późn. zm.)

W artykule wykorzystano materiały ze stron: www.mps.gov.pl, www.turnusy.rehabilitacyjne.pl oraz www.spes.org.pl.

Magdalena Stec