Według szacunkowych danych, liczba imigrantów nielegalnie zatrudnianych w UE wynosi od 4,5 do 8 milionów osób i co roku wzrasta o 350 tys. - 0,5 mln. PKB UE wytwarzany w szarej strefie  szacowany jest na 7 do 16 proc. Sektorami gospodarki najbardziej narażonymi na wykorzystanie nieudokumentowanej pracy w ogóle, a pracy nielegalnych imigrantów w szczególności, są budownictwo, rolnictwo, sprzątanie i usługi cateringowe.

Dyrektywa przewiduje sankcje wobec pracodawców, a nie imigrantów. Nowe przepisy nakładają na pracodawców obowiązek sprawdzenia kandydatów pochodzących spoza UE i powiadomienia właściwego urzędu. Na pracodawców, którzy nie dopełnią tych obowiązków, będą nakładane grzywny oraz inne sankcje, takie jak utrata dotacji (w tym fundusze UE), czasowe pozbawienie dostępu do zamówień publicznych lub pomocy państwa.

Państwa członkowskie są zobowiązane do ustanowienia sankcji karnych w kilku najpoważniejszych przypadkach: powtarzających się naruszeń przepisów dyrektywy, nielegalnego zatrudniania znacznej liczby osób, narażania nielegalnych pracowników na eksploatację, świadomego korzystania z pracy osób, które są ofiarami handlu ludźmi.

Dyrektywa przewiduje, że pracodawcy będą mieli obowiązek zapłaty zaległych wynagrodzeń nielegalnym pracownikom. Imigranci, którzy będą współpracowali z właściwymi organami w postępowaniu karnym przeciwko pracodawcy, będą mogli, pod pewnymi warunkami, uzyskać zezwolenie na pobyt tymczasowy.

Państwa członkowskie będą zobowiązane do wprowadzenia skutecznego mechanizmu składania skargi przeciwko pracodawcy przez samych imigrantów lub np. związki zawodowe. Firmy, które korzystają z podwykonawców, będą mogły zostać pociągnięte do odpowiedzialności, jeśli ich bezpośredniego podwykonawca naruszy przepisy dyrektywy.

T.Sz., KE