Na tzw. trzeci pakiet energetyczny składają się dwie dyrektywy i trzy rozporządzenia. Regulacja potwierdza i rozszerza wiele uprawnień konsumentów związanych na przykład z możliwością zmiany sprzedawcy energii elektrycznej i gazu. Gwarantują konsumentom m.in. dostęp do jasnych i przejrzystych informacji dotyczących cen oraz danych o zużyciu energii i gazu.

Ponadto na stronach dostawców oraz na rachunkach za energię mają być zamieszczane informacje o prawach odbiorców, a państwa członkowskie powinny przygotować tzw. punkty kontaktowe, w których konsumenci będą mogli zasięgnąć informacji na temat swoich uprawnień i obowiązujących przepisów. Pakiet przewiduje także ochronę tzw. odbiorców wrażliwych, czyli zorganizowanie przez państwo systemu pomocy odbiorcom, których nie stać na opłacenie rachunków.

Regulacja przyznaje krajowym regulatorom, w tym polskiemu URE, nowe obowiązki i uprawnienia, poszerzając zakres prowadzonego przez nie monitoringu rynku energii. Wśród nowych zagadnień, które zostaną poddane badaniom znajdą się m.in. realizacja planów inwestycyjnych przedsiębiorstw czy jakość świadczonych usług. Urząd będzie mógł także prowadzić dochodzenia w sprawie funkcjonowania rynków energii i gazu oraz stosować wszelkie niezbędne środki w celu promowania efektywnej konkurencji.

Jak wskazuje art. 35 ust. 4 dyrektywy 72/2009, państwa członkowskie mają obowiązek zagwarantować niezależność organu regulacyjnego i zapewnić, aby wykonywał on swoje uprawnienia w sposób bezstronny i przejrzysty. W tym celu organ regulacyjny powinien być prawnie odrębny i funkcjonalnie niezależny od jakiegokolwiek innego podmiotu - publicznego lub prywatnego.

Trzeci pakiet energetyczny wprowadza rozdzielenie produkcji, dostaw i sprzedaży energii (ang. unbundling). Zasady dotyczące rozdziału tych trzech typów działalności mają się przyczynić do eliminacji konfliktów interesów pomiędzy tymi działaniami, a w szczególności zapobiec np. faworyzowaniu przez operatorów sieci dostarczania energii własnej produkcji lub utrudniania dostępu do sieci konkurentom. Przewidziano trzy podstawowe modele rozdzielenia działalności sieciowej od wytwórczej i obrotowej: rozdział właścicielski, wprowadzenie niezależnego operatora systemu bądź niezależnego operatora przesyłu.

Jeżeli państwo członkowskie jako obowiązujący model określi rozdział właścicielski, to przedsiębiorstwa będą musiały sprzedać swoje sieci. W przypadku wyboru opcji niezależnego operatora systemu (tzw. ISO) przedsiębiorstwa zachowałyby nadzór właścicielski nad sieciami przesyłowymi, ale przekazałyby zarządzanie sieciami w ręce niezależnego operatora systemu. Wariant przewidujący powstanie niezależnego operatora przesyłu (ITO) zakłada natomiast integralność obrotu i przesyłania energii, jednak w ramach przestrzegania dokładnie określonych reguł.

T.Sz., URE