Czwartek, 30 X 2014 r.
Nr 162/2014 (1779)
indeks alfabetyczny |
A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  V  Z  Ź  Ż 
wydanie z wybranego dnia | najczęściej czytane | najlepiej oceniane | zmień rozmiar czcionki | terminy i wydarzenia | kanał RSS
 


6 września 2007 r.

Unikanie podwójnego opodatkowania

Podatnicy uzyskujący dochody z zagranicy, którzy stają przed obowiązkiem prawidłowego ich opodatkowania muszą zastosować przepisy umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Co to jest podwójne opodatkowanie, w jaki sposób można mu zapobiegać i jakie kwestie rozstrzygają takie umowy? O tym w niniejszym artykule.

Uwaga: artykuł który czytasz ma ponad 3 miesiące.

R E K L A M A

Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych, podatnicy, którzy mają miejsce zamieszkania w Polsce podlegają opodatkowaniu od całości swoich dochodów, również tych uzyskanych za granicą. Jednak dochody takie podlegać mogą również opodatkowaniu w kraju, w którym są uzyskiwane. W sytuacji, kiedy na dochód lub majątek uzyskiwany z tego samego tytułu, przez tego samego podatnika, w tym samym okresie nałożone zostają takie same lub podobne podatki przez dwa państwa mamy do czynienia z podwójnym opodatkowaniem. Zjawiska takie są oczywiście bardzo szkodliwe, stąd zainteresowane państwa stosują środki, które mają za zadanie zapobiegać powstawaniu tego typu zjawisk lub niwelować ich skutki. Środki te znajdują się w dwustronnych umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania. Zasady zawarte w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania rozstrzygają w jaki sposób należy opodatkować dochód lub majątek, który osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w jednym państwie osiąga w drugim umawiającym się państwie.

Zgodnie z Konstytucją, umowy międzynarodowe, po ratyfikacji i ogłoszeniu w „Dzienniku Ustaw" stają się powszechnie obowiązującymi źródłami prawa. Stąd też umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, które Polska zawarła z ponad 80 krajami są stosowane bezpośrednio w celu rozstrzygnięcia w jaki sposób należy opodatkować dochody zagraniczne.

 

Umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania skonstruowane są przeważnie w oparciu o wzorzec opracowany przez Organizację do spraw Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Wzorzec ten nosi nazwę Modelowej Konwencji w sprawie Podatku od Dochodu i Majątku. Drugim powszechnie akceptowanym wzorcem takich umów jest Umowa Modelowa ONZ między państwami rozwiniętymi a rozwijającymi się.

Oba wzorce zawierają podobną konstrukcję, definicje i metody unikania podwójnego opodatkowania. Zainteresowane państwa, które zamierzają podpisać umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania nie są zmuszone do stosowania jednego z tych wzorców, z reguły jednak umowy opierają się na nich. Zainteresowane państwa mają oczywiście swobodę w modyfikowaniu poszczególnych zapisów tych wzorców.

Umowy, które zawarła Polska opierają się na postanowieniach Konwencji Modelowej OECD. Jako uzupełnienie Konwencji opublikowany został Komentarz do Konwencji Modelowej, który opisuje, w jaki sposób państwa podpisujące się pod Konwencją rozumieją i interpretują zawarte w niej zapisy.

Zarówno Konwencja Modelowa OECD jak i Komentarz nie są polskim źródłem prawa, jednak Polska jako członek OECD ma obowiązek stosowania Konwencji i Komentarza, a organy podatkowe, by zapewnić jednolitość stosowania prawa, powinny odwoływać się do Komentarza tak przy stosowaniu, jak i interpretacji umów o unikaniu podwójnego opodatkowania1).

Umowy oparte o zapisy Konwencji skierowane są do osób mających miejsce zamieszkania lub siedzibę na terenie jednego z państw, dotyczą zaś podatków dochodowych oraz majątkowych, które pobierane są przez oba umawiające się państwa. Umowy zawierają własne definicje pojęć, którymi się posługują. Definicje takie zawarte są zazwyczaj w początkowych przepisach i dotyczą takich pojęć jak:

 

  • osoba,
  • spółka,
  • przedsiębiorstwo,
  • transport międzynarodowy,
  • właściwa władza,
  • działalność gospodarcza,
  • miejsce zamieszkania dla celów podatkowych,
  • zakład.

 

W niektórych przypadkach definicje odwołują się do definicji wewnętrznych danego państwa, jednak w sytuacji konfliktu definicji jednego i drugiego państwa stosuje się zapisy rozstrzygające zawarte w umowach.

Umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania rozstrzygają w jaki sposób opodatkowane są następujące kategorie dochodu i majątku:

 

  • dochód z majątku nieruchomego,
  • zyski przedsiębiorstw,
  • zyski z transportu międzynarodowego,
  • zyski przedsiębiorstw powiązanych,
  • dywidendy,
  • odsetki,
  • należności licencyjne,
  • zyski z przeniesienia własności majątku,
  • dochody z tytułu wykonywania wolnego zawodu,
  • zyski z pracy najemnej,
  • wynagrodzenia dyrektorów i członków rad nadzorczych,
  • wynagrodzenia artystów i sportowców,
  • emerytury,
  • wynagrodzenia pracowników państwowych,
  • dochody studentów,
  • inne dochody.

 

Ponadto umowy zawierają przepisy dotyczące sposobów unikania podwójnego opodatkowania. W umowach zawartych przez Polskę występują dwie metody unikania podwójnego opodatkowania: wyłączenie z progresją i proporcjonalne odliczenie.

 

Umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania zawierają również postanowienia dotyczące równego traktowania obywateli obu państw przez jurysdykcje podatkowe tych państw, procedury dotyczące wymiany informacji oraz wzajemnej pomocy administracji podatkowych oraz ewentualne przepisy szczegółowe.

Osoba fizyczna, w celu prawidłowego opodatkowania dochodów zagranicznych w pierwszej kolejności powinna rozstrzygnąć na podstawie danej umowy, w którym państwie posiada miejsce zamieszkania dla celów podatkowych. Następnie powinna ustalić jaki sposób opodatkowania przewiduje umowa dla dochodu przez nią osiągniętego. W sytuacji gdy umowa przewiduje, że dany dochód może być opodatkowany zarówno w kraju zamieszkania (siedziby) jak i w kraju, w którym dochód był uzyskany (źródła) powinna zapoznać się z zawartymi w umowie przepisami dotyczącymi metod unikania podwójnego opodatkowania. Do dochodu, który zgonie z umową podlega opodatkowaniu w Polsce należy zastosować przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Najstarsze, ciągle obowiązujące umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania Polska podpisała jeszcze w latach 70. Przez wiele lat te akty prawne dotyczyły garstki osób, wejście Polski do Unii Europejskiej i otwarcie zagranicznych rynków pracy sprawiło, że umowy stały się naprawdę powszechnym aktem prawnym, którego znajomość i prawidłowe zastosowanie staje się wręcz niezbędne.

 

Mariusz Makowski

 

Zobacz również:

Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania – treść umów

 

 


 

 1) J. Tkaczyk, M. Zdyb, Międzynarodowe prawo podatkowe, Warszawa 2006



Copyright © TaxNet Sp. z o.o. w Tychach