24 lutego zacznie obowiązywać nowe rozporządzenie w sprawie programu leniency oraz wytyczne w sprawie łagodzenia kar — praktyczny przewodnik dla przedsiębiorców. Program łagodzenia kar — zwany z języka angielskiego leniency — to instytucja pozwalająca na uniknięcie wysokich sankcji finansowych za udział w kartelu w zamian za dostarczenie dowodów na istnienie zmowy i wycofanie się z niej.

W 2008 r. UOKiK prowadził ponad 40 postępowań w sprawie porozumień ograniczających konkurencję. Zmowy przedsiębiorców dotyczące np. cen towarów czy podziału rynku należą do najbardziej szkodliwych naruszeń prawa konkurencji. Są one niezwykle trudne do wykrycia ze względu na niejawny charakter. Mają negatywny wpływ na gospodarkę, dlatego kary dla uczestników są dotkliwe — mogą sięgać nawet do 10 proc. ich przychodu.

Najbardziej przyjazne uczestnikom karteli jest rozwiązanie umożliwiające składanie wniosków skróconych. Przedsiębiorca chcący przyznać się do udziału w nielegalnym porozumieniu będzie mógł złożyć wniosek nawet w sytuacji braku wszystkich wymaganych informacji. Taka możliwość pozwoli mu zająć „miejsce w kolejce” chętnych ubiegających się o złagodzenie kary. Wniosek będzie przyjmowany warunkowo — przedsiębiorca będzie musiał uzupełnić go w wyznaczonym terminie.

Jest to ważne rozwiązanie dla skruszonych, ponieważ wyłącznie przedsiębiorca, który przyzna się jako pierwszy i dostarczy dowód na istnienie kartelu, może liczyć na całkowite odstąpienie od kary. Spóźnieni mogą spodziewać się jedynie obniżenia sankcji finansowych — drugi w kolejności wnioskodawca nie więcej niż o 50 proc., trzeci — 30 proc., pozostali — 20 proc. kary, która byłaby nałożona, gdyby nie złożyli wniosku leniency. Przedsiębiorca uczestniczący w kartelu przez wiele lat będzie mógł oszacować, ile zyskuje, rezygnując z trwania w kartelu.

Ponadto przepisy precyzują zakres informacji, które powinny zostać przedstawione przez przedsiębiorców ubiegających się o objęcie programem leniency. We wniosku powinny znaleźć się m.in. informacje o uczestnikach porozumienia, czasie trwania, jego celu, terytorium. Łatwiej będzie również uczestnikom porozumień zawieranych przez międzynarodowe korporacje. Jeśli należą do kartelu obejmującego nie tylko terytorium Polski, ale także co najmniej trzy państwa członkowskie UE, będą mogli złożyć do UOKiK-u wniosek uproszczony. Przedsiębiorca, który wcześniej rozpoczął współpracę z Komisją Europejską, będzie mógł liczyć na łagodne potraktowanie w przypadku, gdy polski organ antymonopolowy zajmie się sprawą.

T.Sz., UOKiK