Przedsiębiorstwa powstałe w wyniku rozdzielenia działalności obrotu paliwami gazowymi oraz przesyłu i dystrybucji gazu muszą dostosować umowy zawarte przed 1 lipca 2007 r. do wymagań określonych w art. 5 ustawy Prawo energetyczne. Artykuł ten wskazuje na minimalne wymagania co do treści umowy sprzedaży paliw gazowych, ich dystrybucji czy umowy kompleksowej. Obowiązek dostosowania umów dotyczy m. in. Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa SA (PGNiG SA). Odbiorcy gazu poskarżyli się prezesowi URE, że oprócz zapisów, które są wymagane przez ustawę, w projektach umów przygotowanych przez to przedsiębiorstwo znajdują się postanowienia niezgodne z prawem.

Zastrzeżenia odbiorców paliw gazowych dotyczą przede wszystkim długości okresu wypowiedzenia umowy, sankcji w przypadku odebrania paliwa gazowego w ilości innej niż wcześniej określona oraz wysokości zabezpieczeń, których ustanowienie przyczynia się do wzrostu kosztów, a tym samym zmniejszenia konkurencyjności przedsiębiorstwa-odbiorcy. Często podkreślanym problemem jest też brak realnej możliwości negocjacji poszczególnych zapisów projektu umowy, mimo że współpraca podmiotów powinna opierać się na zasadzie swobody umów i równości stron stosunku umownego.

W opinii prezesa URE, dostosowanie umów powinno odbyć się z poszanowaniem zasady równości stron, reguł dotychczasowej współpracy oraz z uwzględnieniem szczególnej pozycji PGNiG SA na polskim rynku gazowym. Przedsiębiorstwo to zajmuje pozycję dominującą na rynku i dlatego jego działania powinny być oceniane w świetle tej pozycji. Obecnie odbiorcy gazu nie mają w praktyce możliwości zmiany sprzedawcy i zakupu gazu od innego podmiotu.

Niektóre z propozycji zapisów umownych proponowanych odbiorcom przez PGNiG SA mogą być analizowane pod kątem naruszenia prawa konkurencji – uznał szef URE. Rozważenia wymaga więc, czy zaproponowane przez dominujące przedsiębiorstwo rozwiązania nie stanowią przejawu nadużycia pozycji dominującej przez PGNiG, poprzez np. narzucanie uciążliwych warunków umownych.

Prezes URE powiadomił prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o swoich zastrzeżeniach dotyczących żądania przez PGNiG, by jego kontrahenci wnosili zabezpieczenia finansowe (przy braku indywidualizowania warunków umownych i dostosowywania ich do sytuacji kontrahentów). Zbadania – według URE – wymaga także narzucanie kontrahentom przez monopolistę odbioru minimalnych, rocznych ilości gazu pod karą zapłaty za niewypełnienie limitu (klauzula „take or pay”), ograniczanie możliwości odbierania paliwa gazowego ponad ilości wskazane na dany rok oraz zmiany terminów płatności.

T.Sz., URE