Wtorek, 16 IX 2014 r.
Nr 138/2014 (1755)
indeks alfabetyczny |
A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  V  Z  Ź  Ż 
wydanie z wybranego dnia | najczęściej czytane | najlepiej oceniane | zmień rozmiar czcionki | terminy i wydarzenia | kanał RSS
 


11 kwietnia 2008 r.

Urlop bezpłatny

Planujesz kilkutygodniowy wyjazd, dostałeś ciekawą ofertę tymczasowej pracy, chcesz uzupełnić wykształcenie? Wykorzystałeś cały urlop wypoczynkowy i nie przysługują Ci żadne dodatkowe dni wolne? Nie wszystko stracone — możesz wystąpić o urlop bezpłatny. Przed podjęciem decyzji rozważ jednak za i przeciw. Pamiętaj, że w czasie takiego urlopu nie tylko nie otrzymasz wynagrodzenia, ale też pracodawca nie opłaci Twoich składek.

Uwaga: artykuł który czytasz ma ponad 3 miesiące.

R E K L A M A

Długość urlopu wypoczynkowego (płatnego) zależy od tzw. stażu urlopowego. Składają się na niego lata pobierania nauki, np. w szkole wyższej, oraz lata pracy. Jeżeli Twój staż urlopowy jest krótszy niż 10 lat, przysługuje Ci 20 dni urlopu. Jeżeli legitymujesz się co najmniej 10-letnim stażem urlopowym, masz prawo do 26 dni urlopu.

A co w sytuacji, gdy chcesz zrobić sobie dłuższą przerwę w pracy? Nie musisz zrywać kontaktu z firmą, wystarczy, że wystąpisz o urlop bezpłatny. Jako pracownik masz prawo wziąć taki urlop. Pracodawca nie może natomiast samowolnie Cię na niego skierować, nawet wtedy gdy firma przeżywa trudności i nie ma dla Ciebie pracy w zakładzie.

Art. 174. § 1. Na pisemny wniosek pracownika pracodawca może udzielić mu urlopu bezpłatnego.
§ 2. Okresu urlopu bezpłatnego nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.
§ 3. Przy udzielaniu urlopu bezpłatnego, dłuższego niż 3 miesiące, strony mogą przewidzieć dopuszczalność odwołania pracownika z urlopu z ważnych przyczyn.
§ 4. Przepisów § 2 i 3 nie stosuje się w przypadkach uregulowanych odmiennie przepisami szczególnymi.
Art. 174.1. § 1. Za zgodą pracownika, wyrażoną na piśmie, pracodawca może udzielić pracownikowi urlopu bezpłatnego w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy przez okres ustalony w zawartym w tej sprawie porozumieniu między pracodawcami.
§ 2. Okres urlopu bezpłatnego, o którym mowa w § 1, wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze u dotychczasowego pracodawcy.
(źródło: Kodeks pracy)

W czasie urlopu bezpłatnego stosunek pracy nie ustaje, ale za zgodą stron zostaje czasowo zawieszony.

Kodeks pracy wyróżnia dwa rodzaje urlopu bezpłatnego:

  • urlop bezpłatny udzielony na wniosek pracownika,
  • urlop bezpłatny udzielony za zgodą pracownika w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy.



NA WNIOSEK PRACOWNIKA

Bez wniosku ani rusz

W myśl przepisów urlop bezpłatny może być udzielony tylko na wniosek pracownika. Co więcej, wniosek ten powinien być złożony na piśmie.

Ważne:
Wysłanie pracownika na urlop bezpłatny bez takiego wniosku jest w świetle prawa bezskuteczne
wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 15 października 1996 r. (III AUa 34/96, OSA 1997/10/35).

Nie ma jednego powszechnie obowiązującego wzoru wniosku o urlop bezpłatny. Z pisma powinno wynikać, że chcesz skorzystać z takiej właśnie formy urlopu, a także na jak długo chciałbyś pójść na urlop.

Nie musisz uzasadniać wniosku, ale możesz to zrobić. Pracodawca nie powinien jednak uzależniać udzielenia Ci urlopu od tego, w jaki sposób zamierzasz go wykorzystać. Zdarza się jednak, że trafnie dobrane argumenty pomagają w uzyskaniu akceptacji szefa.

Przykładowy wniosek o udzielenie urlopu bezpłatnego:



 ..............................................  
    (miejscowość, data)      
 ....................................................
 (imię i nazwisko pracownika)
            (stanowisko)
                (adres)
                                        Do ...........................................
                                             (nazwa pracodawcy)
                                            (adres)
 
Wniosek o udzielenie urlopu bezpłatnego

  Na podstawie art. 174 §1 Kodeksu pracy proszę o udzielenie mi urlopu
  bezpłatnego w okresie od dnia ......................... r. do dnia ........................... r.
  w łącznym wymiarze ................... miesięcy/dni.


  Uzasadnienie (ewentualnie):
  Wnioskuję o bezpłatny urlop w związku z ........................................................ .

........................................  
(podpis pracownika)   


Decyzja pracodawcy

Pracodawca nie ma obowiązku godzić się na udzielenie Ci urlopu bezpłatnego. Zgoda jest przejawem jego dobrej woli. Podejmując decyzję, bierze zwykle pod uwagę sytuację firmy, np. ocenia, czy zakład da sobie radę z Twoją czasową nieobecnością.

Pracodawca może:

  • udzielić urlopu bezpłatnego zgodnie z wnioskiem pracownika,
  • udzielić urlopu w innym terminie niż wynika to z wniosku lub na krótszy okres,
  • odmówić udzielenia urlopu.


Prawo nie mówi nic na temat formy, w jakiej pracodawca powinien odpowiedzieć na Twój wniosek. Dla swojego bezpieczeństwa warto zadbać o to, by zgoda lub odmowa miała formę pisemną — może to być odrębne pismo lub np. adnotacja na podaniu pracowniczym o treści „wyrażam zgodę” lub „nie wyrażam zgody".

Co istotne, swojej odmowy pracodawca nie musi uzasadnić.

Ważne:
Jeśli pracodawca nie zgodzi się na urlop bezpłatny, musisz zaakceptować jego decyzję. Nie masz bowiem żadnych narzędzi prawnych, za pomocą których mógłbyś walczyć z postanowieniem szefa. Od jego decyzji nie możesz się odwołać. Nie pomoże Ci ani sąd, ani inspekcja pracy.



Kiedy pracodawca nie może odmówić

Obowiązkowo pracodawca powinien udzielić urlopu bezpłatnego, gdy chodzi m.in. o urlop:

  • wychowawczy,
  • udzielany młodocianemu uczęszczającemu do szkoły dla pracujących — na okres ferii szkolnych w wymiarze nieprzekraczającym łącznie z urlopem wypoczynkowym dwóch miesięcy,
  • przysługujący pracownikowi powołanemu do pełnienia funkcji pozazakładowych w organizacji związkowej, jeżeli z wyboru wynika obowiązek wykonywania pracy w charakterze pracownika,
  • udzielany posłowi na Sejm i senatorowi RP — na czas sprawowania funkcji,
  • udzielany w związku z odbyciem ćwiczeń wojskowych,
  • udzielany pracownikowi skierowanemu do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego — na czas wykonywania tej pracy,
  • udzielany twórcy projektu wynalazczego.



Na jak długo

Kodeks pracy nie określa ani minimalnego, ani maksymalnego czasu trwania urlopu. W praktyce oznacza to, że możesz wystąpić o urlop od jednego dnia do nawet kilkunastu miesięcy. Wszystko zależy jednak od Twoich uzgodnień z pracodawcą, szef może bowiem uznać, że zaproponowany przez Ciebie okres jest zbyt długi. Musisz wówczas dostosować się do jego decyzji. Pamiętaj, że przełożony nie ma prawa żądać od Ciebie pójścia na urlop dłuższy niż planowałeś.

Ważne:
W razie urlopu trwającego ponad trzy miesiące można przewidzieć możliwość odwołania pracownika z urlopu, jeśli zaistnieją ważne ku temu powody. Brak takiego zastrzeżenia sprawi natomiast, że odwołanie pracownika z urlopu będzie niemożliwe.


Pracownik odwołany z urlopu bezpłatnego musi stawić się w pracy. Jeżeli tego nie zrobi, może grozić mu nawet zwolnienie dyscyplinarne (za ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych).

Zastrzeżenie
Pracownik z własnej woli nie może przerwać urlopu bezpłatnego. Na podstawie porozumienia z pracodawcą może jednak nastąpić skrócenie okresu jego trwania.



Blaski…

W okresie urlopu bezpłatnego pracodawca nie może wypowiedzieć Ci umowy o pracę ani przenieść Cię na inne stanowisko.

Wyjątek stanowią następujące sytuacje:

  • ogłoszenie upadłości lub likwidacji firmy,
  • zaistnienie przesłanek pozwalających na dyscyplinarne zwolnienie,
  • wręczenie wypowiedzenia, zanim zacząłeś korzystać z bezpłatnego urlopu, w przypadku gdy okres wypowiedzenia kończy się w trakcie urlopu,
  • śmierć pracodawcy będącego osobą fizyczną.


Do zakończenia stosunku pracy w trakcie urlopu bezpłatnego może także dojść, gdy:

  • wspólnie z przełożonym podejmiesz decyzję o rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron,
  • sam zdecydujesz się wypowiedzieć umowę,
  • rozwiążesz umowę bez wypowiedzenia.


Możesz wykorzystać urlop w dowolny sposób. Prawo nie zabrania Ci zatrudnienia się u innego pracodawcy w kraju i za granicą. Jeśli jednak podpisałeś ze swoim pracodawcą umowę o zakazie konkurencji, nie wolno Ci podjąć pracy w konkurencyjnym zakładzie.

Podczas urlopu Twój pracodawca nie ma prawa wymagać od Ciebie wykonywania pracy w firmie, możecie jednak zawrzeć umowę cywilnoprawną (o dzieło, zlecenie), na podstawie której nadal będziesz pracował dla pracodawcy. Ważne jednak, by były to inne czynności niż obowiązki wynikające z umowy o pracę.

Możesz także świadczyć usługi dla swojego pracodawcy jako odrębny podmiot gospodarczy. Przedmiotem umowy nie mogą być usługi tożsame z pracą wykonywaną na podstawie umowy o pracę.

Ważne:
Z prowadzeniem działalności gospodarczej w okresie urlopu bezpłatnego wiąże się obowiązek obliczania i odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.


Po zakończeniu urlopu pracodawca jest obowiązany zapewnić Ci możliwość powrotu na stanowisko pracy, jakie zajmowałeś wcześniej.


…i cienie

Minusem urlopu bezpłatnego jest to, że okresu jego trwania nie wlicza się do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, takie jak: długość okresu wypowiedzenia, wymiar urlopu wypoczynkowego, wysokość odprawy pieniężnej przy zwolnieniach grupowych i odprawy pośmiertnej, przyznanie i wypłata nagrody jubileuszowej itp.

W czasie urlopu nie otrzymujesz wynagrodzenia, pracodawca nie opłaca też Twoich składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. I co ważne, nie ma tu znaczenia długość trwania urlopu — urlop jest okresem zawieszenia ubezpieczenia.

Podczas urlopu bezpłatnego masz prawo do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego, ale ustaje ono po upływie 30 dni od dnia rozpoczęcia urlopu. Po tym czasie możesz korzystać z ubezpieczenia jako członek rodziny (jeśli Twój współmałżonek jest ubezpieczony) lub podpisać umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia o dobrowolnym ubezpieczeniu.

Korzystanie z urlopu bezpłatnego ma wpływ na wymiar urlopu wypoczynkowego. Jeżeli Twój urlop trwa dłużej niż miesiąc, wówczas pracodawca proporcjonalnie zmniejszy Ci wymiar urlopu wypoczynkowego w roku kalendarzowym, w którym wracasz do firmy.

Zastrzeżenie:
Za rok kalendarzowy w całości objęty urlopem bezpłatnym pracownikowi nie należy się urlop wypoczynkowy. Gdy jednak pracownik przed urlopem bezpłatnym wykorzystał urlop wypoczynkowy w całości, pracodawca nie może zmusić go do jego odpracowania, nie może też go potrącić z urlopu należnego w kolejnym roku kalendarzowym.



ZA POROZUMIENIEM PRACODAWCÓW


Pracodawca może zawrzeć porozumienie z innym pracodawcą i na jego podstawie udzielić Ci urlopu bezpłatnego na czas wykonywania pracy u tego drugiego pracodawcy. Wymaga to jednak Twojej zgody wyrażonej na piśmie.

W takiej sytuacji macierzysty pracodawca jest zwolniony z obowiązku wypłacania Ci wynagrodzenia. Nie tracąc zatrudnienia, zyskujesz możliwość zarobkowania u innego pracodawcy, u którego zachowujesz wszystkie uprawnienia pracownicze z tytułu świadczonej na jego rzecz pracy.

Ważne:
Okres tego urlopu wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze u dotychczasowego pracodawcy.



Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.).

***

W tekście wykorzystałam materiały z „Rzeczpospolitej”, „Dziennika Zachodniego” i „Gazety Prawnej”.

Magdalena Stec




Copyright © TaxNet Sp. z o.o. w Tychach