Poniedziałek, 1 IX 2014 r.
Nr 130/2014 (1747)
indeks alfabetyczny |
A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  V  Z  Ź  Ż 
wydanie z wybranego dnia | najczęściej czytane | najlepiej oceniane | zmień rozmiar czcionki | terminy i wydarzenia | kanał RSS
 


14 maja 2008 r.

Urlop wychowawczy

Po urlopie macierzyńskim możesz pójść na urlop wychowawczy. Maksymalnie może on trwać 3 lata. Jest to czas przeznaczony na sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. Z urlopu mogą skorzystać matka i ojciec dziecka. Jakie wymagania musisz spełnić, aby dostać urlop? Kiedy i na jakich warunkach pracodawca może przerwać Twój urlop i wezwać Cię do stawienia się do pracy? Odpowiedzi na te pytania i inne informacje znajdziesz w artykule.

Uwaga: artykuł który czytasz ma ponad 3 miesiące.

R E K L A M A

Komu przysługuje?

Z urlopu wychowawczego skorzystasz, jeśli:

  • jesteś pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy – zatrudniono Cię na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę,
  • masz co najmniej 6-miesięczny ogólny staż pracy.


Ważne:
Do stażu pracy wlicza się wszystkie okresy zatrudnienia u innych pracodawców oraz okresy zaliczane na podstawie odrębnych przepisów (np. okres urlopu macierzyńskiego).


Wymagany okres zatrudnienia możesz uzyskać już po urodzeniu dziecka. Jeśli zatem w czasie ciąży nie byłaś zatrudniona, a pierwszą pracę podjęłaś po porodzie, to po przepracowaniu 6 miesięcy nabywasz prawo do urlopu wychowawczego.

Urlop wychowawczy przysługuje każdemu z rodziców oraz prawnemu opiekunowi dziecka.


Tata na urlopie

Na urlop wychowawczy może pójść ojciec dziecka. Co istotne, rodzice mogą też korzystać z urlopu w tym samym czasie, lecz jedynie przez okres nieprzekraczający 3 miesięcy. Poza tym okresem uprawnienie do urlopu przysługuje tylko jednemu z nich.

Jeśli jako ojciec dziecka chcesz pójść na urlop wychowawczy, do wniosku o udzielenie urlopu dołączasz pisemne oświadczenie matki dziecka, w którym informuje ona, że nie zamierza korzystać z urlopu wychowawczego w czasie wskazanym we wniosku.


Ile urlopu?


Urlop wychowawczy może trwać najwyżej 3 lata. Możesz go wykorzystać w czterech częściach, lecz nie później niż do ukończenia przez dziecko 4 roku życia.

Jeżeli dziecko jest niepełnosprawne i wymaga osobistej opieki, przysługuje Ci dodatkowy 3-letni urlop wychowawczy. Aby go dostać, musisz przedstawić pracodawcy orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności dziecka. Na skorzystanie z tego urlopu masz czas do ukończenia przez dziecko 18 lat.

Ważne:
Gdy jesteś zatrudniona na okres próbny, czas określony lub na czas wykonywania określonej pracy, otrzymujesz urlop nie dłużej niż do końca obowiązywania umowy o pracę.



Jak skorzystać z urlopu?

Podstawą udzielenia urlopu wychowawczego jest pisemny wniosek. Składasz go swojemu pracodawcy 2 tygodnie przed planowanym rozpoczęciem urlopu.

Zastrzeżenie:
Niezachowanie tego terminu nie oznacza jednak, że wniosek zostanie odrzucony. W takim przypadku pracodawca ma obowiązek udzielić Ci urlopu nie później niż z dniem upływu 2 tygodni od dnia złożenia wniosku.

Wniosek o urlop wychowawczy możesz dostarczyć pracodawcy osobiście, a także drogą pocztową (decyduje data stempla pocztowego).

We wniosku wskazujesz:

  • datę rozpoczęcia i zakończenia urlopu wychowawczego,
  • okres urlopu dotychczas wykorzystany na dane dziecko.


Ze względu na to, że urlop na takich samych warunkach przysługuje matce i ojcu dziecka, do wniosku należy dołączyć pisemne oświadczenie drugiego z rodziców lub opiekunów dziecka, w którym stwierdza on, że nie zamierza korzystać z urlopu w okresie wskazanym we wniosku.

Oświadczenie nie jest wymagane, gdy:

  • drugi rodzic ma ograniczoną władzę rodzicielską lub jest jej pozbawiony,
  • drugi z opiekunów dziecka jest zwolniony z opieki lub ma ją ograniczoną,
  • zachodzą niedające się usunąć przeszkody, aby uzyskać takie oświadczenie (np. ojciec dziecka przebywa za granicą i nie można ustalić jego stałego miejsca pobytu).


Okoliczności te trzeba potwierdzić odpowiednimi dokumentami (np. orzeczeniem sądu rodzinnego). Jeżeli jest to niemożliwe, składasz pisemne oświadczenie w tej sprawie.

Pamiętaj, że w przypadku dziecka niepełnosprawnego wraz z wnioskiem dostarczasz orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności dziecka.

Przykładowy wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego:



..............................................
   (miejscowość, data)    
....................................................
(imię i nazwisko pracownika)
                                                                         Do ...........................................
                                                                            (nazwa i siedziba pracodawcy)


Wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego



Na podstawie art. 186 Kodeksu pracy wnoszę o udzielenie mi urlopu wychowawczego w okresie od ........................ do ......................, w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem ........................ (imię i nazwisko dziecka) urodzonym dnia ....................... .

Do tej pory nie wykorzystałam żadnej części urlopu wychowawczego.


Załączniki:
  • oświadczenie ......................... (imię i nazwisko ojca dziecka) o braku zamiaru korzystania z urlopu wychowawczego we wskazanym okresie.

.........................................
(podpis pracownika) 


Pracodawca ma obowiązek udzielić Ci urlopu wychowawczego na okres wskazany we wniosku. Od chwili złożenia wniosku aż do zakończenia urlopu podlegasz szczególnej ochronie.

Jeżeli chcesz przedłużyć daną część urlopu (urlop może być wykorzystany w czterech częściach), składasz wniosek o przedłużenie.

Zastrzeżenie:
Przedłużenie urlopu nie jest równoznaczne z rozpoczęciem jego kolejnej części.


Warto dodać, że do 7 dni przed rozpoczęciem urlopu możesz wycofać wniosek o jego udzielenie. Oświadczenie w tej sprawie przedstawiasz pracodawcy na piśmie.


Ochrona, jakiej podlegasz


Od dnia złożenia wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego do dnia jego zakończenia przysługuje Ci ochrona stosunku pracy. Oznacza to, że pracodawca nie może wypowiedzieć Ci umowy o pracę, ani jej z Tobą rozwiązać.

Ochrona nie działa, gdy:

  • pracodawca ogłasza upadłość lub likwidację,
  • zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (tj. naruszenie przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych, popełnienie przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem, oraz zawiniona przez pracownika utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku).


Zastrzeżenie:
Jeżeli wniosek o urlop złożyłaś w okresie wypowiedzenia, to urlop zostaje Ci udzielony do chwili rozwiązania umowy o pracę.


Przez cały okres urlopu wychowawczego podlegasz ubezpieczeniu społecznemu, które jest finansowane z budżetu państwa. Poza tym okres urlopu, w dniu jego zakończenia, wlicza się do okresu, od którego zależą uprawnienia pracownicze (okres nieskładkowy).


Praca na urlopie

Urlop wychowawczy nie musi być okresem, w którym wypadasz z zawodowego kursu. Choć często na długie miesiące, a może i lata, tracisz kontakt z zakładem pracy, to w czasie urlopu możesz pracować u swojego lub innego pracodawcy (umowa o pracę, o dzieło, umowa zlecenie itp.). Możesz podjąć działalność gospodarczą, uczyć się lub szkolić. Twój szef nie ma prawa Ci tego zakazać. Nie musisz też występować o zgodę na którąkolwiek z wyżej wskazanych form aktywności.

Zgodnie z przepisami, praca na urlopie wychowawczym jest możliwa, pod warunkiem, że nie wyłącza sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Nie wolno Ci, na przykład, wyjechać do pracy za granicą i zostawić dziecko pod opieką dziadków.

Jeśli nie korzystasz z urlopu wychowawczego, a masz do niego prawo, możesz wystąpić do pracodawcy z wnioskiem o obniżenie wymiaru czasu pracy. Pracodawca ma obowiązek uwzględnić Twój wniosek i zgodzić się na pracę na część etatu.

Pamiętaj, że to Ty decydujesz, o ile mniej będziesz pracować. Nie możesz jednak domagać się pracy w wymiarze krótszym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy w okresie, w którym mogłabyś korzystać z urlopu wychowawczego. Pracodawca może zejść poniżej tego pułapu, ale jest to wyłącznie jego dobra wola i nie przysługuje Ci z tego tytułu żadne roszczenie.


Kiedy pracodawca może przerwać Twój urlop

Pracodawca może przerwać Twój urlop i wezwać Cię do stawienia się w pracy tylko w dwóch przypadkach:

  • gdy ustali, że trwale zaprzestałaś sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem,


Zastrzeżenie:
Czasowe zaprzestanie opieki nad dzieckiem nie daje pracodawcy podstaw, aby odwołał pracownika z urlopu wychowawczego.


  • gdy dowie się, że w tym samym czasie z urlopu wychowawczego korzysta także drugi rodzic (a trwa to dłużej niż 3 miesiące).


Jak wygląda procedura? Pracodawca wzywa Cię do stawienia się w firmie w wyznaczonym przez siebie terminie w ciągu 30 dni od dnia, w którym dowiedział się o zaistniałej sytuacji, i nie wcześniej niż po 3 dniach od dnia wezwania.

Ważne:
Niestawienie się do pracy w tych okolicznościach może być potraktowane przez pracodawcę jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych i spowodować rozwiązanie umowy o pracę .



Kiedy sam możesz zrezygnować z urlopu?

Jeśli w takcie urlopu wychowawczego zdecydujesz się opiekę nad dzieckiem powierzyć rodzinie lub wykwalifikowanej opiekunce i dojdziesz do wniosku, że chcesz wrócić do pracy, możesz zrezygnować z urlopu. Masz prawo zrobić to:

  • w każdym czasie – gdy zgodzi się na to pracodawca,
  • po uprzednim zawiadomieniu szefa – najpóźniej na 30 dni przed terminem zamierzonego podjęcia pracy.


Ważne:
Pracodawca nie ma prawa odmówić Ci zgody na powrót do pracy po upływie 30 dni od zawiadomienia o rezygnacji z urlopu.


Pamiętaj, że po powrocie z urlopu nie jesteś objęta żadną ochroną przed zwolnieniem. Pracodawca w każdej chwili może rozwiązać z Tobą umowę.


Powrót do pracy po urlopie

Bez względu na to, jak długo przebywałaś na urlopie wychowawczym, pracodawca powinien przyjąć Cię na dotychczasowe stanowisko pracy. Jeżeli jednak nie jest to możliwe (w firmie zaszły zmiany itp.), wtedy kieruje Cię na stanowisko równorzędne z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu lub na inne stanowisko odpowiadające Twoim kwalifikacjom zawodowym, z zachowaniem gwarancji płacowych.

Zastrzeżenie:
Wynagrodzenie przysługujące w dniu podjęcia pracy nie może być niższe od tego, jakie otrzymywałaś na stanowisku, które zajmowałaś przed urlopem
.

Jeśli wracasz do pracy po kilku latach urlopu, pracodawca powinien przeliczyć Twoją płacę i dostosować ją do aktualnego poziomu. Należy się ona w takiej wysokości, jaka obecnie przysługuje na tym stanowisku, z którego odeszłaś na urlop, lub na równorzędnym.

Urlop macierzyński a wychowawczy – porównanie:


 

  URLOP
MACIERZYŃSKI
URLOP
WYCHOWAWCZY
Długość od 8 do 24 tygodni do 3 lat, ale nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 4 roku życia (wyjątek: dodatkowe 3 lata w przypadku dziecka niepełnosprawnego, do ukończenia przez nie 18 roku życia)
Tryb udzielenia bez wniosku na wniosek pracownika złożony co najmniej na 2 tygodnie przed rozpoczęciem urlopu
Warunki udzielenia przysługuje, gdy pozostajesz w stosunku pracy przysługuje po 6-miesięcznym okresie zatrudnienia
 

Podstawa prawna

1) Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.),
2) Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania urlopu wychowawczego (Dz. U. z 2003 r. Nr 230, poz. 2291).

W artykule wykorzystałam materiały ze stron www.podatki.biz, www.rp.pl.

Magdalena Stec

Zobacz też:
Urlop macierzyński



OPINIE UŻYTKOWNIKÓW

« poprzednia[ 1 ] . [ 2 ]następna »

Copyright © TaxNet Sp. z o.o. w Tychach