Środa, 23 IV 2014 r.
Nr 62/2014 (1679)
indeks alfabetyczny |
A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  V  Z  Ź  Ż 
wydanie z wybranego dnia | najczęściej czytane | najlepiej oceniane | zmień rozmiar czcionki | terminy i wydarzenia | kanał RSS
 


17 kwietnia 2008 r.

Urlop wypoczynkowy – część 1

Wakacje tuż-tuż. Zanim zaczniemy planować dalekie podróże i marzyć o słodkim lenistwie, warto przypomnieć sobie, jak oblicza się długość urlopu i jakie są zasady jego udzielania. Szukasz odpowiedzi na pytania dotyczące urlopu wypoczynkowego? Zapraszamy do lektury tekstu. Podpowiemy, komu i na jakich warunkach przysługuje urlop. Pamiętaj, że zgodnie z przepisami należy Ci się czas na relaks i regenerację sił, a Twój pracodawca ma obowiązek dać Ci wolne dni i za nie zapłacić. Jeśli próbuje się od tego uchylić, łamie prawo.

Uwaga: artykuł który czytasz ma ponad 3 miesiące.

R E K L A M A

Jako pracownik masz prawo do corocznego urlopu wypoczynkowego. Urlop ten jest płatny i przysługuje niezależnie od rodzaju zawartej umowy (na okres próbny, czas określony, nieokreślony). Co istotne, prawa do urlopu nie możesz się zrzec.

Art. 152. § 1. Pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego, zwanego dalej urlopem.
§ 2. Pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu.
(źródło: Kodeks pracy)

Komu przysługuje urlop

Tylko zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania i spółdzielczej umowy o pracę daje Ci prawo do urlopu. Jeśli więc wykonujesz umowę zlecenie lub umowę o dzieło, urlop Ci nie przysługuje. Możesz wprawdzie zawrzeć z pracodawcą porozumienie uprawniające Cię do dni wolnych, ale w myśl przepisów nie jest to urlop wypoczynkowy.

Jeżeli pracujesz na czas określony lub na część etatu, należy Ci się odpowiednia część urlopu.

 

Pierwsza praca? Urlop już po miesiącu

Do końca 2003 r. pracownikowi, który zawarł umowę o pracę po raz pierwszy w życiu, urlop przysługiwał dopiero po przepracowaniu 6 miesięcy. Przepis ten został jednak zmieniony i od 1 stycznia 2004 r. prawo do urlopu nabywa się już po pierwszym miesiącu pracy.

Po przepracowaniu pierwszego miesiąca należy Ci się 1/12 rocznego urlopu. W praktyce oznacza to, że jeśli podjąłeś pierwszą pracę  1 marca 2008 r., to po 31 marca przysługuje Ci 1/12  z 20 dni urlopu, czyli 1,6 dnia.

W każdym kolejnym miesiącu liczba dni wolnych proporcjonalnie rośnie. I tak, po pierwszych 3 miesiącach pracy będziesz mógł wyjechać na 5-dniowy urlop.

Co ważne, jeśli po 3 miesiącach firma rozwiąże z Tobą umowę, a Ty nie wykorzystasz urlopu, dostaniesz ekwiwalent.

Gdy masz za sobą roczny staż pracy i nadal jesteś zatrudniony, prawo do kolejnego urlopu nabywasz w każdym następnym roku kalendarzowym w dniu 1 stycznia.


Art. 153. § 1. Pracownik podejmujący pracę po raz pierwszy, w roku kalendarzowym, w którym podjął pracę, uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku.


§ 2. Prawo do kolejnych urlopów pracownik nabywa w każdym następnym roku kalendarzowym.

 

(źródło: Kodeks pracy)

Ile dni Ci się należy, czyli wymiar urlopu

Wymiar urlopu uzależniony jest od stażu pracy i wynosi:

  • 20 dni – gdy jesteś zatrudniony krócej niż 10 lat,
  • 26 dni – gdy jesteś zatrudniony co najmniej 10 lat.


Ważne:
Urlopu udziela się w te dni, które są dla Ciebie dniami pracy, zgodnie z obowiązującym Cię rozkładem czasu pracy w wymiarze godzinowym, który odpowiada dobowemu wymiarowi czasu pracy w danym dniu. Uważa się, że jeden dzień urlopu odpowiada 8 godzinom pracy. Niektórym pracownikom przysługuje jednak niższa norma dobowa, np. osobom niepełnosprawnym o znacznym stopniu niepełnosprawności – 7 godzin.


Jeśli jesteś zatrudniony na część etatu, liczbę dni urlopu ustala się proporcjonalnie do Twojego wymiaru czasu pracy.

Niektórzy pracownicy, tj. nauczyciele, sędziowie, prokuratorzy, strażacy itp., mają prawo do dodatkowych urlopów. Kwestie te regulują odrębne przepisy.

Warto wspomnieć, że przed 2004 r. stosowano 3 progi urlopowe: 18 dni – po roku pracy, 20 dni – po 6 latach pracy i 26 dni – po 10 latach pracy.

Zastrzeżenie:
Osoby niepełnosprawne o znacznym i umiarkowanym stopniu niepełnosprawności mają prawo do dodatkowych 10 dni urlopu wypoczynkowego. Prawo do pierwszego takiego urlopu osoby te nabywają po przepracowaniu roku od dnia uzyskania oświadczenia o stopniu niepełnosprawności. Co istotne, dodatkowe wolne dni nie przysługują osobom niepełnosprawnym, których urlop wypoczynkowy liczy więcej niż 26 dni.


Art. 154. § 1. Wymiar urlopu wynosi:
1) 20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat,
2) 26 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.
§ 2. Wymiar urlopu dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika, biorąc za podstawę wymiar urlopu określony w § 1; niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.
§ 3. Wymiar urlopu w danym roku kalendarzowym, ustalony na podstawie § 1 i 2, nie może przekroczyć wymiaru określonego w § 1.
(źródło: Kodeks pracy)

Co wliczać do stażu pracy, od którego zależy długość urlopu

Do stażu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się:

  • okresy zatrudnienia,
  • ukończone okresy nauki.


Okresy zatrudnienia

Okresy te sumuje się. Uwzględnia się zatrudnienie u wszystkich pracodawców.

Art. 154.1. § 1. Do okresu zatrudnienia, od którego zależy prawo do urlopu i wymiar urlopu, wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia, bez względu na przerwy w zatrudnieniu oraz sposób ustania stosunku pracy.
§ 2. W przypadku jednoczesnego pozostawania w dwóch lub więcej stosunkach pracy wliczeniu podlega także okres poprzedniego niezakończonego zatrudnienia w części przypadającej przed nawiązaniem drugiego lub kolejnego stosunku pracy.
(źródło: Kodeks pracy)

Lata nauki

Jeżeli ukończyłeś:

  • zasadniczą szkołę zawodową – dolicza się 3 lata,
  • średnią szkołę ogólnokształcącą – 4 lata,
  • średnią szkołę zawodową dla absolwentów zasadniczych szkół zawodowych – 5 lat,
  • szkołę policealną – 6 lat,
  • szkołę wyższą (także licencjat) – 8 lat.


Lat nauki nie sumuje się. Jeśli przykładowo ukończyłeś liceum ogólnokształcące, a potem studia, to do okresu stażu wpływającego na wymiar urlopu doliczy Ci się 8 lat z tytułu ukończenia szkoły wyższej, a nie 4 lata za średnią szkołę ogólnokształcącą, czy tym bardziej 12 (4 + 8) lat za liceum i studia.

Art. 155. § 1. Do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się z tytułu ukończenia:
1) zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 3 lata,
2) średniej szkoły zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 5 lat,
3) średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych – 5 lat,
4) średniej szkoły ogólnokształcącej – 4 lata,
5) szkoły policealnej – 6 lat,
6) szkoły wyższej – 8 lat.
Okresy nauki, o których mowa w pkt 1 – 6, nie podlegają sumowaniu.
§ 2. Jeżeli pracownik pobierał naukę w czasie zatrudnienia, do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się bądź okres zatrudnienia, w którym była pobierana nauka, bądź okres nauki, zależnie od tego, co jest korzystniejsze dla pracownika.
 
(źródło: Kodeks pracy)

Uczysz się i jednocześnie pracujesz? Dla ustalenia wymiaru urlopu Twój pracodawca weźmie pod uwagę okres pracy lub nauki w zależności od tego, który jest dla Ciebie korzystniejszy.

Załóżmy, że pracujesz od 7 lat. Pracę podjąłeś tuż po ukończeniu szkoły średniej. Właśnie obroniłeś dyplom licencjata. Która z opcji liczenia wymiaru urlopu jest dla Ciebie korzystniejsza? Jako że studia kończyłeś, równolegle pracując, pracodawca może uwzględnić albo okres nauki (8 lat za studia) albo okres zatrudnienia (7 lat). Jeśli wybierze drugi wariant, to do 7 lat zatrudnienia doda 4 lata przysługujące z tytułu ukończenia szkoły średniej i tym samym, mając 11 lat stażu pracy (7 lat zatrudnienia + 4 lata za szkołę średnią), uzyskasz 26 dni urlopu. Gdyby pracodawca wziął pod uwagę studia, miałbyś tylko 8 lat stażu, co dawałoby 20 dni wolnych.

Do okresu, od którego zależy nabycie prawa do urlopu, zalicza się okresy usprawiedliwionej nieobecności w pracy np. z powodu choroby czy opieki nad dzieckiem.

Jeśli przez ponad miesiąc nie wykonywałeś pracy, gdyż:

  • przebywałeś na urlopie bezpłatnym lub wychowawczym,
  • odbywałeś zasadniczą służbę wojskową,
  • odbywałeś karę pozbawienia wolności,

to wymiar przysługującego Ci urlopu zmniejszy się. Nie masz prawa do urlopu wypoczynkowego za okresy nieobecności, jeżeli przekroczyły one miesiąc w danym roku. Krótsza nieobecność nie ma wpływu na wymiar urlopu.


W zależności od tego, ile pracujesz


Gdy pracujesz mniej

Pracujesz na część etatu? Twój urlop jest ustalany proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy, przy czym niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.

Przykładowo, jeśli pracujesz na jedną trzecią etatu i przy zatrudnieniu na pełnym etacie przysługiwałoby Ci 26 dni urlopu, dostaniesz 9 dni wolnego w roku (26 : 3 = 8,66).

Ważne:
Niezależnie od wyniku naliczania dni urlopowych wymiar urlopu pracownika niepełnoetatowego nie może przekroczyć wymiaru wynoszącego odpowiednio 20 lub 26 dni.


Gdy pracujesz w dwóch firmach

Jeśli jesteś zatrudniony na dwóch etatach, z każdego etatu przysługuje Ci odrębny urlop wypoczynkowy. Jest on liczony oddzielnie dla każdego stosunku pracy.

Ponadto, jeśli właśnie rozpoczynasz pracę w nowej firmie i nadal jesteś zatrudniony w firmie dotychczasowej, to przy naliczaniu urlopu w drugiej firmie uwzględnią Ci staż nabyty w firmie pierwszej.


Podstawa prawna

1) Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.);
2) Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz. U. z 1997 r. Nr 2, poz. 14 z późn. zm.).

Magdalena Stec

Zobacz też:
Urlop wypoczynkowy – część 2



Copyright © TaxNet Sp. z o.o. w Tychach