Piątek, 24 X 2014 r.
Nr 159/2014 (1776)
indeks alfabetyczny |
A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  V  Z  Ź  Ż 
wydanie z wybranego dnia | najczęściej czytane | najlepiej oceniane | zmień rozmiar czcionki | terminy i wydarzenia | kanał RSS
 


28 marca 2007 r.

Ustalenie ojcostwa

Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje trzy sposoby ustalania ojcostwa: domniemanie (w przypadku dzieci urodzonych w małżeństwie), uznanie i ustalenie ojcostwa przez sąd. Prawo daje również możliwość sądowego zaprzeczenia ojcostwa lub unieważnienia uznania. Powództwo w tych sprawach mogą wnosić matka, ojciec oraz samo dziecko.

Uwaga: artykuł który czytasz ma ponad 3 miesiące.

R E K L A M A

Domniemanie ojcostwa


Istotą domniemania jest założenie przyjęte w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, że ojcem dziecka jest mąż matki, jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa lub przed upływem 300 dni od jego ustania lub unieważnienia.


Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, gdy przed upływem tych 300 dni matka ponownie wyszła za mąż. Wtedy przyjmuje się, że ojcem dziecka jest drugi mąż.


Domniemanie może być obalone jedynie w procesie o zaprzeczenie ojcostwa. Jeżeli dziecko urodziło się w małżeństwie przed upływem 180 dni od ślubu, do zaprzeczenia ojcostwa męża wystarczy oświadczenie, że nie jest on ojcem.


Jeżeli jednak mężczyzna przed ślubem wiedział, że jego przyszła żona jest w ciąży lub współżył z nią przed ślubem, w okresie, kiedy dziecko zostało poczęte, jego oświadczenie będzie niewystarczające do zaprzeczenia ojcostwa.


Jeżeli dziecko urodziło się po upływie sto osiemdziesiątego dnia od zawarcia małżeństwa, a przed upływem trzechsetnego dnia od jego ustania lub unieważnienia, obalenie domniemania ojcostwa może nastąpić tylko przez wykazanie niepodobieństwa, żeby mąż mógł być ojcem dziecka.


Pozew o zaprzeczenie ojcostwa (wzór), do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania pozwanych, mąż matki wnosi przeciwko dziecku i matce, a jeżeli matka nie żyje — przeciwko dziecku, w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o urodzeniu dziecka przez żonę.


Pozew w tej sprawie może także złożyć matka — w ciągu 6 miesięcy od urodzenia dziecka, dziecko — po osiągnięciu pełnoletności, nie później jednak niż w ciągu 3 lat od jej osiągnięcia oraz prokurator — zawsze, gdy wymaga tego ochrona praworządności.


Powyższe terminy są nieprzekraczalne. Nie można zaprzeczyć ojcostwa po śmierci dziecka.


Do pozwu ( w 3 egzemplarzach) należy dołączyć:

  • odpis zupełny aktu urodzenia małoletniego dziecka;

  • odpis skrócony aktu małżeństwa;

  • zaświadczenie o dochodach powoda.

Opłata stała od pozwu o zaprzeczenie ojcostwa wynosi 200 zł.


Uznanie dziecka


Uznanie dziecka to osobiste (dobrowolne) oświadczenie mężczyzny, że jest jego ojcem. Dziecko może być uznane bez względu na wiek, także przed urodzeniem (w przypadku kobiety niezamężnej, gdy ciąża jest udokumentowana badaniem lekarskim).


Do uznania dziecka poczętego i małoletniego potrzebna jest zgoda matki, a w przypadku dziecka pełnoletniego — zgoda dziecka i matki (gdy matka nie żyje — tylko zgoda dziecka). Można uznać tylko takie dziecko, którego ojcostwo nie jest jeszcze ustalone.

Uznanie dziecka następuje przed:

  • kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego;

  • w sytuacjach wyjątkowych np. niebezpieczeństwa grożącego życiu ojca, przed notariuszem lub terenowym organem administracji państwowej;

  • za granicą — przed polskim konsulem.


W celu uznania dziecka należy dostarczyć do Urzędu Stanu Cywilnego podanie oraz inne dokumenty opcjonalnie:

  • gdy matka dziecka jest panną

    • odpis skrócony aktu urodzenia matki dziecka

    • dowody osobiste rodziców

    • odpis zupełny aktu urodzenia dziecka

  • gdy matka dziecka jest rozwiedziona

    • odpis skrócony aktu małżeństwa z adnotacją o rozwodzie bądź sądowe orzeczenie o zaprzeczeniu ojcostwa

    • dowody osobiste rodziców

    • odpis zupełny aktu urodzenia dziecka

  • gdy matka dziecka jest wdową

    • odpis skrócony aktu zgonu męża matki dziecka

    • dowody osobiste rodziców

    • odpis zupełny aktu urodzenia dziecka

    • wyrok sądowy o zaprzeczeniu ojcostwa zmarłego męża

  • w przypadku gdy rodzice dziecka zawarli związek małżeński

    • odpis skrócony aktu małżeństwa rodziców

    • dowody osobiste rodziców

    • odpis zupełny aktu urodzenia dziecka


W przypadku uznania dziecka poczętego do podania należy dołączyć zaświadczenie lekarskie stwierdzające ciążę.

Mężczyzna który uznał dziecko może w ciągu roku od daty uznania żądać jego unieważnienia z ważnych przyczyn np.:

  • stanu uniemożliwiającego świadome lub swobodne podejmowanie decyzji i wyrażanie woli,

  • istotnego błędu co do treści czynności prawnej uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie nie działał pod jego wpływem, nie złożyłby oświadczenia o uznaniu dziecka,

  • groźby np. groźby samobójstwa matki dziecka.


W celu unieważnienia uznania mężczyzna powinien złożyć odpowiedni pozew (wzór) do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania pozwanych. Powództwo powinno być wytoczone przeciwko dziecku i matce, a jeśli matka dziecka nie żyje — przeciwko dziecku. Opłata stała za złożenie pozwu wynosi 200 zł.

Unieważnienia uznania może żądać także:

  • dziecko, które zostało uznane przed osiągnięciem pełnoletności, jeżeli mężczyzna, który je uznał nie jest jego ojcem,

  • prokurator.


Unieważnienie uznania dziecka nie jest możliwe po śmierci dziecka.


Ustalenie ojcostwa


Gdy ojciec nie uznał dziecka dobrowolnie, można dążyć do ustalenia ojcostwa przed sądem. Pozew (wzór) należy złożyć do wydziału rodzinnego sądu rejonowego, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania pozwanego, czyli ojca dziecka. Złożenie takiego pozwu jest wolne od opłat.


Sądowego ustalenia ojcostwa może żądać zarówno samo dziecko, jak i jego matka (do momentu osiągnięcia przez dziecko pełnoletności), a także prokurator.


Gdy dziecko osiągnie pełnoletność — tylko ono może żądać ustalenia ojcostwa. Wystąpienie pełnoletniego dziecka o ustalenie ojcostwa nie jest ograniczone w czasie i nie przedawnia się, tzn. może ono wystąpić z pozwem w każdej chwili.


Jeśli matka jest niepełnoletnia, powództwo w jej imieniu wytacza jej przedstawiciel ustawowy, czyli jedno z rodziców lub inny prawny opiekun.


Nie można występować o ustalenie ojcostwa przed urodzeniem dziecka, można natomiast dochodzić takiego ustalenia po jego śmierci.


Pozwanym może być tylko jeden mężczyzna — żądanie skierowane przeciwko jednemu mężczyźnie z istoty rzeczy wyłącza równoczesne skierowanie takiego żądania przeciwko innemu. Oddalenie powództwa wytoczonego przeciwko jednemu mężczyźnie nie wyklucza wniesienia kolejnego pozwu przeciw mężczyźnie, którego ojcostwo uznane zostało za bardziej prawdopodobne.


Pozwany musi liczyć się z tym, że matka dziecka może dochodzić świadczeń alimentacyjnych dwojakiego rodzaju:

  • dla dziecka o należne mu bieżące alimenty,

  • dla matki na pokrycie wydatków związanych z ciążą i porodem oraz kosztami utrzymania przez 3 mies. w okresie porodu.

Z ważnych powodów, np. zły stan zdrowia dziecka czy matki uniemożliwiający podjęcie zatrudnienia, matka może żądać od ojca dziecka udziału w kosztach przez czas dłuższy niż 3 miesiące. Jeśli w czasie ciąży i porodu matka poniosła inne konieczne wydatki, może żądać, aby ich część poniósł ojciec dziecka. Matka dziecka może wystąpić o te świadczenia w przeciągu 3 lat od dnia porodu.


W trakcie procesu o ustalenie ojcostwa sąd przyjmuje, że domniemanym ojcem jest ten mężczyzna, który obcował z matką dziecka nie dawniej niż w trzechsetnym, a nie później niż w sto osiemdziesiątym pierwszym dniu przed urodzeniem się dziecka (tzw. okres koncepcyjny). Dla powstania domniemania wystarcza nawet jednorazowe zbliżenie w okresie koncepcyjnym, gdyż może ono być wystarczające dla poczęcia dziecka.


Powyższe domniemanie można wzruszyć, wykazując niepodobieństwo, by pozwany był ojcem dziecka  (np. na podstawie grupowego badania krwi, badań DNA lub braku zdolności mężczyzny do płodzenia dzieci).

 

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. 1964 Nr 9 poz. 59, z późn. zm.)

Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398, z późn. zm.)


Anna Proksa




OPINIE UŻYTKOWNIKÓW


Copyright © TaxNet Sp. z o.o. w Tychach