Poniedziałek, 19 II 2018 r.
Nr 32/2018 (2371)
indeks alfabetyczny |
A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  V  Z  Ź  Ż 
wydanie z wybranego dnia | najczęściej czytane | najlepiej oceniane | zmień rozmiar czcionki | terminy i wydarzenia | kanał RSS
 


3 grudnia 2007 r.

Użyczenie rzeczy

Użyczenie jest uregulowane w art. 710 – 719 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Polega na nieodpłatnym oddaniu innej osobie rzeczy do czasowego z niej korzystania przy zastrzeżeniu obowiązku jej zwrotu. Przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, na bezpłatne używanie, przez czas oznaczony lub nie oznaczony, oddanej mu w tym celu rzeczy. Stronami zobowiązania są użyczający oraz biorący w użyczenie.

Uwaga: artykuł który czytasz ma ponad 3 miesiące.

R E K L A M A

Przedmiotem użyczenia mogą być rzeczy oraz ich części składowe, zarówno rzeczy ruchome jak i nieruchomości. Przykładem użyczenia rzeczy ruchomej może być samochód, części rzeczy – np. ściana budynku udostępniona pod reklamę. Przedmiotem użyczenia nie mogą być pieniądze jako środek płatniczy (wtedy jest to umowa pożyczki).


Kodeks cywilny nie określa żadnych wymogów co do zawarcia umowy użyczenia (forma dowolna), ani jej treści (strony swobodnie je kształtują).

Umowa użyczenia może być zawarta w dowolnej formie. Może to być forma pisemna, ustna, akt notarialny lub czynności konkludentne (dorozumiane). Niewymagana jest także forma pisemna dla celów dowodowych ze względu na wartość rozporządzenia prawem. Jeżeli jednak strony zawarły umowę w formie pisemnej, to jej uzupełnienie lub zmiana również wymaga zachowania takiej formy. Zawierając umowę użyczenia, dla celów dowodowych w przypadku sporu między stronami lub przed organami administracji należałoby jednak zachować formę pisemną. Stronami umowy mogą być osoby fizyczne, prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej.

Ze względu na fakt użyczenia zobowiązanym do spełnienia świadczenia jest tylko użyczający. Umowę tę należy traktować za jednostronnie zobowiązującą. Dający rzecz w użyczenie nie musi być jej właścicielem, wystarczy że jest posiadaczem zależnym bądź samoistnym, może być nawet dzierżycielem.

Umowa użyczenia to umowa realna albowiem dla jej zawarcia konieczne jest, oprócz złożenia oświadczeń woli obu stron, wydanie rzeczy biorącemu.

Biorący w używanie powinien używać rzeczy zgodnie z jej przeznaczeniem i nie może bez zgody użyczającego oddać jej w używanie osobie trzeciej.


Biorący do używania ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej i nie może żądać zwrotu kosztów od użyczającego. Zwykłe koszty utrzymania rzeczy to wydatki i nakłady pozwalające zachować rzecz w stanie niepogorszonym, utrwalającym jej właściwości i przeznaczenie np. koszty konserwacji rzeczy, bieżących remontów, drobnych napraw. Ocena, które koszty należy zaliczyć do zwykłych, zależy od okoliczności konkretnego przypadku oraz cech i właściwości konkretnej rzeczy.


Jeżeli biorący w użyczenie poczynił także inne wydatki lub nakłady – do których nie był zobowiązany – to wówczas mają odpowiednio zastosowanie przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia (art. 752 – 757 k.c .) Oznacza to, że biorący powinien działać z korzyścią dla użyczającego i zgodnie z jego prawdopodobną wolą. Jeżeli natomiast dokona nakładów bez wyraźnej potrzeby lub korzyści użyczającego albo wbrew wiadomej mu woli użyczającego, obowiązany jest przywrócić stan poprzedni, a gdyby to nie było możliwe, naprawić szkodę. Nie będzie mógł żądać zwrotu poniesionych kosztów natomiast będzie mógł zabrać z powrotem nakłady, o ile może to uczynić bez uszkodzenia rzeczy.


Dający rzecz, która objęta jest wadą (fizyczną, prawną, lub ukrytą) obowiązany jest do jej naprawienia, jeżeli w chwili jej wydania wiedział o tej wadzie, chyba że wadę tę biorący mógł z łatwością usunąć.

Jeżeli jednak biorący do używania mógł z łatwością te wady zauważyć, użyczający nie ponosi za nie odpowiedzialności.

Biorący do używania rzecz jest odpowiedzialny za przypadkową jej utratę lub uszkodzenie, jeżeli ją używa w sposób sprzeczny z umową, albo z jej właściwościami lub z przeznaczeniem rzeczy. Odpowiedzialny jest także, gdy nie będąc do tego upoważniony przez umowę, ani zmuszony przez okoliczności powierza rzecz innej osobie, a rzecz ta nie uległa by utracie lub uszkodzeniu, gdyby jej używał w sposób właściwy, albo gdyby ją zachował u siebie.

Jeżeli umowa użyczenia została zawarta na czas nie oznaczony, użyczenie kończy się, gdy biorący uczynił z rzeczy użytek odpowiadający umowie, albo gdy upłynął czas, w którym mógł ten użytek uczynić. W takiej sytuacji użyczający może żądać natychmiastowego zwrotu rzeczy, bez konieczności uprzedniego wypowiadania umowy użyczenia. W wypadku, gdy czas trwania umowy został przez strony oznaczony, użyczenie kończy się z upływem tego czasu. Umowę użyczenia zawartą na czas nie oznaczony można wypowiedzieć, przy czym terminy wypowiedzenia powinny uwzględniać interesy i sytuację obu stron.

Umowa użyczenia, zawarta nawet na czas oznaczony, może też ulec zakończeniu, gdy:

 

  • biorący używa rzeczy w sposób sprzeczny z umową, właściwościami lub z przeznaczeniem rzeczy,
  • biorący powierza rzecz innej osobie nie będąc do tego upoważniony, ani zmuszony przez okoliczności,
  • gdy rzecz stanie się potrzebna użyczającemu z powodów nie przewidzianych w chwili zawarcia umowy.

 

W przypadku zakończenia umowy użyczenia biorący rzecz na używanie powinien zwrócić ją użyczającemu w stanie nie pogorszonym. Nie ponosi on odpowiedzialności za zużycie rzeczy w następstwie prawidłowego używania. Taki sam obowiązek zwrotu rzeczy ciąży na osobie, której biorący na używanie tę rzecz powierzył.


Jeżeli natomiast pomimo sprawowania przez biorącego do używania należytej pieczy nad rzeczą, zostanie ona skradziona lub uszkodzona nie można od niego żądać odszkodowania.


Roszczenia wzajemne stron względem siebie za ewentualne uszkodzenia rzeczy, czy też z drugiej strony o zwrot nakładów na rzecz ulegają przedawnieniom po upływie roku od dnia zwrotu rzeczy. Termin ten ma także zastosowanie, gdy roszczenie jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.


Zawarcie umowy użyczenia nie rodzi obowiązku zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych, gdyż umowa ta nie została wymieniona wśród czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem.


Dość często dochodzi do zawarcia umowy użyczenia nieruchomości lub jej części. Ustawodawca w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: updof) postanowił, że przychód z nieruchomości ustala się nawet w sytuacji oddania jej w całości lub części do nieodpłatnego używania innym podmiotom. W tym przypadku za przychód uważa się wartość czynszową, stanowiącą równowartość czynszu, jaki przysługiwałby od tych osób w razie zawarcia umowy najmu lub dzierżawy. Ustawodawca zwolnił podatników z obowiązku ustalania przychodu z nieruchomości w przypadku:


– udostępniania nieruchomości pozostającym z podatnikiem w stosunku pracy, dla którego stanowi ona nieodpłatne świadczenie, 
– korzystania z nieruchomości przez właściciela na potrzeby własne lub członków jego rodziny albo oddania nieodpłatnie do użytku na cele działalności naukowej, naukowo-technicznej, oświatowej, kulturalnej, ochrony środowiska, kultu religijnego itp.


Przychody z tytułu nieodpłatnego odstąpienia nieruchomości klasyfikowane są w updof jako odrębne źródło przychodów.


Podstawa prawna:


  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16 poz.93 ze zm.)
  • Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 926 ze zm.)
  • Ustawa z dnia 9 września 2000 r.o podatku od czynności cywilnoprawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 41 poz.399 ze zm.)


Maria Baron



Copyright © TaxNet Sp. z o.o. w Tychach