18 stycznia 2011 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Sądu Okręgowego w Warszawie XXIV Wydział Cywilny dotyczące wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. W ocenie sądu pytającego, kwestionowany przepis wprowadza odstępstwo od konstytucyjnej zasady równości. Nie sposób bowiem wskazać racjonalnych argumentów mających przemawiać za tym, że wieczyści użytkownicy gruntów będących w zasobie ANR, a wykorzystywanych na cele mieszkaniowe, powinni uiszczać za lata 2004 i 2005 wyższe opłaty niż wieczyści użytkownicy pozostałych gruntów państwowych i gruntów komunalnych, wykorzystywanych na te same cele.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17b ust. 1 pkt 3 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa dodany przez art. 1 pkt 6 lit. a ustawy z 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa jest zgodny z art. 64 ust. 2 konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 75 ust. 1 konstytucji. Orzeczenie dotyczy zgodności z ustawą zasadniczą w zakresie, w jakim zaskarżony przepis dotyczy nieruchomości rolnych wykorzystywanych na cele mieszkaniowe do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

Trybunał stwierdził, że zawarty w zakwestionowanym przepisie wyjątek od ogólnej zasady równości (art. 32 ust. 1 konstytucji) oraz od zasady ochrony własności i praw majątkowych (art. 64 ust. 2 konstytucji) znajduje uzasadnienie w celach i zasadach ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Ustawa dotyczy prowadzenia szczególnej polityki państwa w zakresie reprywatyzacji i rekonstrukcji własności rolnych Skarbu Państwa. W tym celu utworzono Agencję Nieruchomości Rolnych, wyposażając ją w samodzielność w zakresie prowadzenia gospodarki, a także w sferze stosunków prawnych.

Zdaniem TK, Agencja w zakresie określonym w ustawie jest instrumentem polityki państwa. Do ustawodawcy należy określenie celów i zadań tej polityki a odstępstwo od zasad wyrażonych w przepisach konstytucji ma służyć jej realizacji. Istotne znaczenie dla treści orzeczenia miało to, że Trybunał orzekał wyłącznie w zakresie zakwestionowanym przez sąd pytający. Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

T.Sz., TK