Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 29 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 z późn. zm.) jest niezgodny z ustawą zasadniczą. Przepis ten daje kobietom prawo przejścia na emeryturę pięć lat przed osiągnięciem pełnego wieku emerytalnego (60 lat), pod warunkiem że posiadają co najmniej 30-letni staż ubezpieczeniowy.

Podobnego prawa ustawa nie przyznawała mężczyznom, co TK uznał za naruszenie konstytucyjnego zakazu dyskryminacji ze względu na płeć. Przywilej emerytalny kobiet, według sędziów, naruszał też zasadę równości wobec prawa, a także zasadę wzajemności. Ta ostatnia wiąże prawo do emerytury z udziałem świadczeniobiorcy w tworzeniu funduszu ubezpieczeniowego. Mężczyźni zazwyczaj dłużej opłacają składki do ZUS, a mają ograniczone prawo do świadczeń.

Trybunał zobowiązał ustawodawcę, by najdalej w ciągu roku zmienił ustawę i zniósł dyskryminację. W tym czasie obowiązywać ma przepis w dotychczasowym brzmieniu. Wyrok TK musi być jednak stosowany w sprawach rozpatrywanych przez sądy. 60-latkowie mogliby więc uzyskać prawo do wcześniejszej emerytury w drodze postępowania sądowego jeszcze przed zmianą uchylonego przepisu ustawy.

ZUS, aby uniknąć masowych pozwów, zamierza stosować wyrok TK od momentu opublikowania go w Dzienniku Ustaw, co nastąpi za dwa tygodnie. Wcześniej jeszcze zwróci się do Trybunału oraz Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej o jego interpretację. Według szacunków rządu, przyznanie wcześniejszych emerytur 1 tys. osób kosztowałoby 22 mln zł rocznie. Jeżeli z 1,5 mln mężczyzn urodzonych w latach 1944 – 1948 świadczenia otrzymałoby 50 tys. osób, to rocznie wydatki z tego tytułu wyniosłyby 1,1 mld zł, przy 100 tys. świadczeniobiorców – około 2,2 mld zł.

T.Sz., „GP”