R E K L A M A

Sytuacja gospodarcza

Jugosławia była w komunistycznej Polsce postrzegana jako kraj zamożny, mający więcej związków z zachodem Europy niż z blokiem państw zależnych od Związku Radzieckiego. Wśród krajów tworzących Jugosławię była drugą po Słowenii republiką pod względem zaawansowania gospodarczego i poziomu życia mieszkańców. Po załamaniu, jakie spowodowała wojna i rozpad wspólnego państwa Słowian Południowych, kraj powraca do dawnego statusu. W 2006 roku wysokość PKB na jednego mieszkańca wynosiła 50 proc. średniej unijnej, a to plasuje Chorwatów wśród takich europejskich średniaków, jak Litwa, Polska, Estonia lub Słowacja. Od kliku lat kraj rozwija się w tempie 4-5 proc. PKB rocznie.

Gospodarka opiera się główne na usługach i — w mniejszym stopniu — na przemyśle lekkim. Rozpad Jugosławii spowodował upadek przemysłu ciężkiego, a wojna zniszczyła turystykę. Ta ostatnia szybko odbudowała swą pozycję i stanowi obecnie bardzo ważną gałąź gospodarki, nie ma jednak tak przemysłowego oblicza jak w Grecji. Kempingi i prywatne kwatery stanowią około 67 proc. oferty. Dochody z turystyki osiągnęły w 2005 roku blisko 20 proc. wartości PKB. W 2007 roku odwiedziło ten kraj 11,2 mln turystów, niemal o 8 proc. więcej niż rok wcześniej. Tempo wzrostu wpływów z turystyki jest większe od tempa wzrostu ilości turystów, a to oznacza, że pozim usług stale się podnosi.

Wśród krajów należących do Unii Europejskiej lub aspirujących do członkostwa Chorwacja charakteryzuje się wysoką stopą bezrobocia. Na początku tego wieku przekraczała ona 20 proc. Od tego czasu systematycznie ubywa osób bez pracy; mimo to pod koniec 2007 roku stopa bezrobocia wynosiła aż 14,7 proc. Sporym problemem jest też inflacja. Zgodnie z danymi chorwackiego urzędu statystycznego ceny towarów konsumpcyjnych w grudniu 2007 roku wzrosły w porównaniu do grudnia 2006 r. o 5,8 proc. (tak wysokiego wzrostu nie notowano od roku 2000). Społeczeństwo zaczęło obawiać się szalejącej drożyzny, ceny żywności wzrosły średnio o 7,8 proc. w grudniu 2006 roku i styczniu 2007 roku. Niektóre towary, w tym masło, zdrożały o 50 proc. Ceny transportu i usług komunalnych w Zagrzebiu wzrosły o 17-49 proc. W związku z podwyżkami organizacje konsumenckie wezwały Chorwatów do bojkotu sklepów. Ma to zmusić handlowców do obniżenia cen.

Inwestycje zagraniczne

Chorwacja staje się coraz popularniejszym krajem dla inwestorów. Od 2003 roku ilość pieniędzy zainwestowanych w tym kraju wzrosła lawinowo, w 2007 roku przekroczono kwotę 3 mld euro. Władze szczególnie chętnie widzą inwestorów z branży małych i średnich przedsiębiorstw. Najwięcej inwestorów ściąga z Włoch, Niemiec, Austrii i USA. Najpopularniejsze branże to: pośrednictwo finansowe, telekomunikacja, przemysł farmaceutyczny, sektor wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego, handel, hotelarstwo i usługi gastronomiczne.

W ostatnich latach stopniowo rośnie znaczenie Chorwacji jako kraju przyjaznego przedsiębiorcom. W corocznym rankingu „Doing Business”, który ocenia łatwość prowadzenia interesów w różnych krajach świata, Chorwaci pną się w górę. Wprawdzie ich pozycja jest niższa niż Polski, ale znamienny jest fakt, że w 2008 roku nasz kraj spadł w rankingu o sześć pozycji, a Chorwacja zanotowała skok do góry — i to aż o 23 miejsca. W niektórych istotnych kategoriach, na przykład łatwości rozpoczynania działalności gospodarczej, Polska przegrywa znacznie z Chorwacją, gdzie łatwiej jest też skorzystać z kredytu (48. miejsce — skok aż o 63 pozycje) i zapłacić podatki (43. miejsce przy 125. miejscu Polski).

Mimo stałych postępów system ma też poważne wady. Do największych problemów, z jakimi spotykają się zagraniczni inwestorzy w Chorwacji, zalicza się:

Chorwacja a Unia Europejska

Wieloletnia wojna na Bałkanach spowolniła integrację Chorwacji ze Wspólnotą Europejską. Od kilku lat opóźnienia są jednak intensywnie nadrabiane. W 2005 roku rozpoczęły się negocjacje w sprawie członkostwa w Unii Europejskiej, w grudniu 2007 roku Unia otworzyła dwa nowe rozdziały negocjacji akcesyjnych. Tym samym Chorwacja ma otwartych 16 z 35 rozdziałów.

Negocjacje nie przebiegają bez przeszkód. Najwięcej trudności sprawiają wciąż nierozwiązane zaszłości wojenne. Wspólnota domaga się wydania i osądzenia obywateli Chorwacji, którzy oskarżeni są o zbrodnie wojenne, a to budzi opór społeczeństwa i rządzących. Niemniej jednak proces ten przebiega sprawniej niż w sąsiedniej Serbii.

Negocjacje spowalnia też wciąż nie do końca rozwiązany spór graniczny ze Słowenią. Chodzi o tereny na półwyspie Istria, które oba państwa uważają za swoje. W dążeniu do rozwiązania spornych kwestii Słowenia używała argumentu spowolnienia lub nawet całkowitego zablokowania negocjacji akcesyjnych. Podobne problemy Chorwacja ma także z Włochami — chodzi głównie o granice morskie — sporne i nachodzące na siebie strefy połowowe tych trzech sąsiadujących ze sobą państw.

Komisja Europejska pozytywnie ocenia zmiany, jakie zaszły w ostatnich latach. Jesienią 2007 roku eksperci Komisji uznali, że choć w Chorwacji widać postępy w walce z łapownictwem, to korupcja pozostaje szeroko rozprzestrzeniona. Do rozwiązania pozostaje też problem nadmiernej pomocy państwowej dla rodzimego przemysłu. Komisja nawołuje do szybszej restrukturyzacji przemysłu stalowego i stoczniowego oraz do rozwiązania problemów związanych z ekologią.

Mimo trudności Chorwacja powinna stać się członkiem Unii Europejskiej w 2010 roku. Być może nastąpi to wcześniej. Sama Chorwacja i niektóre kraje Unii, w tym Polska, chcą, aby akcesja miała miejsce jeszcze w 2009 roku. Przedsiębiorcy planujący działalność w tym kraju mają jednak pewność, że w perspektywie kilku lat ich firmy znajdą się na wspólnym unijnym rynku.

FIRMA

O ile osoby chcące znaleźć zatrudnienie w chorwackiej firmie lub instytucji napotkają na liczne ograniczenia, to przedsiębiorcy zakładający tutaj działalność gospodarczą cieszą się dużą przychylnością władz. Ustawodawstwo gwarantuje zagranicznym inwestorom identyczne warunki jak inwestorom krajowym.

Przybysze zza granicy cieszyć się mogą ponadto dodatkowymi przywilejami. Przedsiębiorcy mają gwarancję, że w przypadku zmiany przepisów będą traktowani na takich zasadach jak w momencie rozpoczynania działalności w tym kraju (gwarancja ochrony interesów). Prawo gwarantuje im także swobodę w przekazywaniu zysków i kapitału za granicę.

Obcokrajowcy mają prawo do następującej działalności:

Procedury prowadzące do rozpoczęcia działalności gospodarczej

Działalność firm reguluje ustawa o spółkach. Może ją rozpocząć zarówno osoba prawna, jak i fizyczna. Firmy zyskują status osoby prawnej w momencie sądowej rejestracji.

Wybór nazwy firmy — w rejestrze sądowym należy sprawdzić, czy nie istnieje podmiot o takiej samej nazwie. Na nazwę składa się nazwa własna podmiotu i słowa określające rodzaj działalności. Nazwa powinna być w języku chorwackim. Prawo dopuszcza też inne języki, ale tylko w przypadku gdy stanowią one część nazwy firmy (lub podmiotów z nią związanych) oraz w przypadku gdy znajomość danych słów jest w Chorwacji powszechna. Użycia w nazwie słowa Chorwacja wymaga zezwolenia Ministerstwa Sprawiedliwości.

Określenie przedmiotu działalności — działalność firmy powinna zostać jasno określona w umowie założycielskiej spółki oraz w statucie i dokumentach rejestracyjnych. W rejestrze sądowym nasza firma otrzyma specjalny numer określający rodzaj podejmowanej działalności. Jest on zgodny z Narodową Klasyfikacją Działalności Gospodarczej (Nacionalna klasifikacija djelatnosti).

Firmy, które chcą prowadzić działania wymagające otrzymania koncesji lub pozwolenia na działalność, będą zarejestrowane dopiero po ich otrzymaniu.

Siedziba i reprezentanci firmy — miejsce prowadzenia i zarządzania działalnością powinno być wskazane w umowie założycielskiej spółki oraz w statucie i dokumentach rejestracyjnych. Podmiot może mieć tylko jedną zarejestrowaną siedzibę. Rejestr sądowy zawiera również nazwiska osób uprawnionych do reprezentowania firmy. Od formy prawnej działalności gospodarczej zależy, jakie to będą osoby i jaki będzie zakres ich odpowiedzialności i uprawnień.

Tłumaczenie dokumentów — wszystkie dokumenty składane w urzędach muszą być przetłumaczone na język chorwacki. Dokumenty prawne musi potwierdzić notariusz.

Koszty — zależą najczęściej od wysokości kapitału założycielskiego — przeciętnie około 2,5 tysiąca kun.

Rachunek bankowy — część kapitału założycielskiego spółki trzeba wpłacić przed rejestracją na specjalny rachunek bankowy. Firma może posiadać wiele kont przeznaczonych do różnych celów. Konieczne jest posiadanie rachunku głównego, z którego firma będzie dokonywać płatności podatkowych i ubezpieczeniowych (ubezpieczenie społeczne i zdrowotne).

W tych miejscach trzeba się zarejestrować

Sąd gospodarczy — rejestracja jest obowiązkowa dla każdej nowo powstającej firmy. W momencie rejestracji podmiot zyskuje osobowość prawną. Procedura trwa około 15 dni. Sądowy rejestr jest jawny i ogólnodostępny — każdy może otrzymać wypis z rejestru lub poświadczoną kopię dokumentu.

Gdy firma zostanie zarejestrowana, sąd wysyła informację do biuletynu rządowego („Narodne novine”) oraz do prasy codziennej. Konieczne jest wyrobienie pieczątki, na której uwidoczniona będzie nazwa firmy i jej numer rejestracyjny.

Urząd Statystyczny — w Państwowym Urzędzie Statystycznym otrzymamy właściwy dla naszej działalności kod zgodny z systemem Narodowej Klasyfikacji Działalności Gospodarczej. Aby złożyć wniosek o nadanie kodu, trzeba posiadać wpis do rejestru handlowego.

Urząd Skarbowy — każda spółka musi posiadać własny numer identyfikacji podatkowej. Dane wprowadza się do systemu komputerowego, który automatycznie dokonuje rejestracji płatnika podatku dochodowego od osób prawnych i płatnika podatku VAT. W urzędzie należy przedstawić kopię decyzji o wpisaniu do rejestru handlowego i informację Urzędu Statystycznego o przydzieleniu kodu działalności gospodarczej.

Urząd Celny — firmy, które mają zamiar prowadzić działalność handlu zagranicznego, muszą wystąpić do Urzędu Celnego o nadanie numeru celnego. Procedura może się rozpocząć dopiero po otrzymaniu wszystkich wyżej wymienionych wpisów, numerów i kodów.

Urząd Ubezpieczeń Emerytalnych — każdy pracodawca w ciągu 15 dni od rozpoczęcia działalności musi poinformować o tym właściwy do miejsca działalności Chorwacki Urząd Ubezpieczeń Emerytalnych. Trzeb poinformować o każdym nowo zatrudnionym pracowniku. Przed wizytą w urzędzie należy uzyskać wpis do rejestru działalności i numer statystyczny.

Urząd Ubezpieczeń Zdrowotnych — tu również rejestracja musi nastąpić do 15 dni od rozpoczęcia działalności. W odpowiednim terytorialnie oddziale Chorwackiego Urzędu Ubezpieczeń Zdrowotnych trzeba złożyć formularze rejestracyjne płatnika, pracowników i członków ich rodzin. Przed wizytą w urzędzie trzeba się zaopatrzyć w potwierdzenia uzyskania wpisu do rejestru spółek oraz numeru statystycznego, niezbędne są też kopie formularzy z Urzędu Ubezpieczeń Emerytalnych oraz dokument tożsamości z adresem zamieszkania.

Zgoda lokalnych władz — po uzyskaniu wszystkich wymaganych wpisów na działalność firmy musi zgodzić się jeszcze organ administracji terenowej (wydział ds. gospodarczych w Urzędzie Żupanii — odpowiednik urzędów wojewódzkich). Pozwolenie otrzymuje się pod warunkiem, że nowo powstała firma spełnia techniczne, ekologiczne i inne warunki prowadzenia określonej działalności. Potwierdzenie zgody należy przedstawić w sądzie gospodarczym.

Rodzaje działalności

Miejscowe prawo dopuszcza dwa rodzaje działalności gospodarczej — osobową oraz kapitałową. Do pierwszej kategorii należą spółka jawna i komandytowa, a do drugiej spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółka akcyjna. W przypadku spółek kapitałowych właściciel nie odpowiada swym majątkiem za zobowiązania firmy, a w przypadku spółek osobowych odpowiedzialność jest nieograniczona i obejmuje również prywatny majątek.

Specjalne zasady obowiązują w przypadku działalności rzemieślniczej oraz pośrednictwa handlowego.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (d.o.o.)

Nazwa chorwacka to Društvo s ograničenom odgovornošću. To najpopularniejszy rodzaj działalności gospodarczej spotykany w tym kraju. Prawo do jej założenia ma jedna lub więcej osób fizycznych lub prawnych — sama spółka ma status osoby prawnej. Odpowiedzialność finansowa spółki jest identyczna jak wysokość jej aktywów. Właściciele nie odpowiadają swym prywatnym majątkiem.

Aby powołać spółkę, należy dysponować kapitałem założycielskim — w tym przypadku nie mniejszym niż 20 tysięcy kun (HRK). Przed rejestracją każdy z założycieli musi wpłacić na specjalne konto minimum 25 proc. swego udziału. Łączna suma uzbieranego kapitału przed rejestracją nie może być niższa niż 10 tysięcy kun. Wszelkie prawa majątkowe lub wkłady rzeczowe muszą zostać wniesione jeszcze przed rejestracją. Istnieje jeszcze jeden wymóg: kwota kapitału założycielskiego musi być liczbą całkowitą i być podzielna przez 100.

Aktem, który powołuje spółkę do życia, jest umowa założycielska. Wymaga się, aby był to akt notarialny, nawet w przypadku gdy założycielem jest tylko jedna osoba. Umowa musi zawierać następujące dane:

Władze spółki stanowi zarząd i zgromadzenie ogólne. Członkowie zarządu, który jest odpowiedzialny za kierowanie firmą, są powoływani przez udziałowców. Najważniejszym organem spółki jest zgromadzenie ogólne — tu podejmuje się kluczowe decyzje. W niektórych przypadkach spółka musi posiadać radę nadzorczą. Dzieje się tak, gdy:

Spółka akcyjna (d.o.)

Nazwa chorwacka — Dioničko društvo. Firmę może założyć jedna lub więcej osób. Kapitał spółki podzielony jest na akcje. Firma zyskuje status osoby prawnej, gdy znajdzie się w rejestrze sądowym.

Wspólnicy odpowiadają za zobowiązania firmy jedynie do wysokości swych udziałów, a spółka do wysokości swego kapitału zakładowego.

Minimalny kapitał założycielski to 200 tysięcy kun. Udziały w spółce podzielone są na akcje, które mogą, ale nie muszą, mieć zadeklarowanej wartości. Zadeklarowana wartość każdej akcji musi być podzielna przez 10. Udziały poszczególnych wspólników określa się procentowo lub ilościowo. Akcje dzielą się także na imienne i na okaziciela oraz na zwykłe i uprzywilejowane.

Podczas powoływania spółki właściciele mogą objąć całość akcji lub tylko ich część, a resztę sprzedać na otwartym rynku. Publiczna subskrypcja akcji musi zakończyć się w ciągu trzech miesięcy od momentu jej ogłoszenia. Jeżeli nie uda się sprzedać wszystkich akcji, to mogą je nabyć założyciele. Jeśli tego nie zrobią, to spółka nie może powstać.

Akcje można nabyć za gotówkę, aporty rzeczowe lub prawa majątkowe — musi jednak istnieć możliwość ich wyceny. Jeśli akcje nabyto po cenie nominalnej jeszcze przez rejestracją spółki, to co najmniej 25 proc. ich wartości należy wpłacić na specjalny rachunek bankowy. Jeśli zostały nabyte po cenie wyższej niż nominalna, należy wpłacić całą kwotę przekraczającą wartość nominalną. W przypadku aportów rzeczowych i praw majątkowych na specjalne konto wpłaca się ich równowartość.

Podstawowym dokumentem regulującym działanie spółki jest statut. Władze stanowią zarząd, rada nadzorcza i zgromadzenie ogólne. Założyciele powołują radę nadzorczą i zarząd. Przynajmniej jeden członek zarządu musi być pracownikiem powoływanej spółki. Gdy firma powstaje, notariusz musi potwierdzić oświadczenie o mianowaniu członków pierwszej rady nadzorczej i wyborze audytora do sporządzenia raportu finansowego za pierwszy rok działania spółki. Po powołaniu rady nadzorczej i zarządu założyciele sporządzają sprawozdanie z zakończenia procedury założycielskiej.

Zarówno w zarządzie, jak i w radzie nadzorczej mogą zasiadać osoby nieposiadające chorwackiego obywatelstwa.

Rada nadzorcza i zarząd mają teraz obowiązek przygotować wniosek rejestracyjny, który musi zawierać następujące elementy:

Aby wniosek był kompletny, należy do niego dołączyć:

Spółka jawna (j.t.d.)

Po chorwacku Javno trgovačko društvo. Jest to spółka powołana przez dwie lub więcej osób fizycznych lub prawnych w celu prowadzenia wspólnej działalności pod jedną nazwą. Odpowiedzialność wspólników jest nieograniczona, a to oznacza, że odpowiadają za zobowiązania spółki całym swym majątkiem. Udziały poszczególnych osób nie mogą być sprzedane bez zgody pozostałych wspólników. Wzajemne relacje i zobowiązania określa statut – najważniejszy dokument spółki jawnej.

Prawo nie wymaga wniesienia kapitału założycielskiego. Jednak każdy ze wspólników wnosi jednakowe udziały w postaci pieniężnej, aportów rzeczowych, praw majątkowych lub pracy, usług lub towarów. Zarządzanie odbywa się kolektywnie, a każdy ze wspólników jest reprezentantem firmy. W statucie można jednak przyjąć również inne rozwiązania.

Spółka powstaje w momencie zatwierdzenia statutu. Nie musi to być akt notarialny. Firmę należy zarejestrować. Odpowiedni wniosek musi być poświadczony przez notariusza. Oto elementy, które powinien zawierać:

Do wniosku trzeba dołączyć:

Warto podkreślić, że należy przedstawiać oryginalne dokumenty lub ich poświadczone kopie nie starsze niż 1 rok.

Spółka komandytowa (k.o.)

W języku chorwackim - Komanditno društvo. Różnica pomiędzy spółką komandytową a spółką jawną polega na tym, że co najmniej jeden ze wspólników odpowiada za zobowiązania firmy całym swym majątkiem, a przynajmniej jeden ma odpowiedzialność ograniczoną do wysokości swych aktywów.

Spółka zostaje zawiązana w momencie zatwierdzenia statutu i nie posiada kapitału założycielskiego. Zarządzanie i reprezentowanie firmy leży w gestii wspólników, którzy maja nieograniczoną odpowiedzialność majątkową.

Firmę należy zarejestrować, a wniosek powinien zawierać:

Działalność rzemieślnicza i handlowa

Taką działalność reguluje specjalna ustawa o rzemiośle. Zgodnie z ustawą rzemieślnik i pośrednik handlowy jest osobą fizyczną, która samodzielnie prowadzi działalność gospodarczą – produkcyjną, handlową lub usługową. Działalność rzemieślnicza również podlega rejestracji. Prawo wyróżnia trzy rodzaje takiej działalności:

Na identycznych zasadach pracuje pośrednik handlowy. W momencie gdy jego przychody przekraczają 2 mln kun ma prawo zarejestrować się w handlowym rejestrze sądowym. W przypadku gdy jego przychód przekroczy 15 mln kun w ciągu roku rejestracja staje się obligatoryjna. Wniosek rejestracyjny powinien zawierać nazwę, adres siedziby i zakres działalności, informację o dochodach rocznych oraz nazwę i numer rejestru, w którym dotychczas figurował jako rzemieślnik.

Pozostałe formy działalności gospodarczej

Poza wyżej wymienionymi przedsiębiorca z zagranicy ma do wyboru jeszcze klika opcji – stowarzyszenie gospodarcze, filia i przedstawicielstwo.

Stowarzyszenie – ma osobowość prawną i musi być utworzony przez minimum dwie osoby fizyczne lub prawne. Jego zadaniem nie jest jednak prowadzenie działalności gospodarczej lecz pomoc i promocja podmiotom stowarzyszonym.

Stowarzyszenie działa na podstawie potwierdzonej notarialnie umowy, która powinna zawierać informacje o nazwie, siedzibie, zakresie działalności, stowarzyszonych podmiotach oraz przewidzianym czasie działania.

Organem pełniącym funkcję reprezentacyjną i kierowniczą jest zarząd. On też jest odpowiedzialny za rejestrację spółki – wniosek składany jest przez wszystkich członków zarządu stowarzyszenia. Za zobowiązania odpowiadają zrzeszeni członkowie, których odpowiedzialność jest nieograniczona.

Filia – jest to podmiot, za pomocą którego firmy miejscowe i zagraniczne mogą prowadzić działalność gospodarczą. Filia nie posiada osobowości prawnej ale może działać pod własną nazwą. Powstaje na podstawie decyzji wyłącznego przedstawiciela handlowego lub firmy macierzystej.

Decyzja o utworzeniu filii powinna mieć formę aktu notarialnego i zawierać następujące elementy:
-dane dotyczące firmy macierzystej oraz nazwę i siedzibę filii;
-zakres działalności;
-wysokość kapitału zakładowego założyciela filii – w przypadku firmy kapitałowej;
-dane osób odpowiedzialnych za zobowiązania założyciela – w przypadku spółki osobowej;
-dane osób upoważnionych do reprezentowania firmy macierzystej.

Filię należy zarejestrować we właściwym terytorialnie sądzie. Wniosek rejestracyjny powinien zawierać oryginały lub kopie następujących dokumentów:
-wypis z rejestru handlowego firmy macierzystej;
-decyzję o utworzeniu firmy;
-dokumenty, które poświadczą, że firma została założona zgodnie z przepisami kraju z którego pochodzi oraz poświadczony raport finansowy z ubiegłego roku.

Pozwolenie na założenie filii można otrzymać pod warunkiem, że osoby wyznaczone do prowadzenia działalności są chorwackimi rezydentami i są upoważnione do reprezentowania firmy macierzystej. Jeśli przedsiębiorca planuje powstanie większej ilości filii to każda z nich podlega osobnej procedurze rejestracyjnej. W takim przypadku musi istnieć jeden odział główny.

Przedstawicielstwo – każdy zagraniczny lub krajowy przedsiębiorca może otworzyć przedstawicielstwo swej firmy. Nie ma ono osobowości prawnej i nie może prowadzić działalności gospodarczej. Jego główne zadania to promocja, reprezentacja i zbieranie informacji. W tym przypadku podmiot nie ma własnej nazwy – nosi nazwę firmy macierzystej z wyraźnym zaznaczeniem statusu przedstawicielstwa.

Aby rozpocząć działalność podmiot musi zostać wpisany do rejestru przedstawicielstw firm zagranicznych prowadzonego przez Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Przedsiębiorczości. Wniosek składa firma macierzysta lub jej przedstawiciel. Rejestracja następuje w ciągu 30 dni od złożenia wniosku. Wniosek rejestracyjny powinien zawierać dane założyciela, dokumenty poświadczające, że działa zgodnie z prawem oraz informacje o kierownictwie przedstawicielstwa i zakresie jego działalności.

System podatkowy

Na czynności związane z płaceniem należności podatkowych przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w Chorwacji musi przeznaczyć średnio 196 godzin rocznie. To sporo, jeśli porównamy ten wynik z wynikami Irlandii – zaledwie 76 godzin rocznie. To jednak bardzo dobry wynik w porównaniu z konkurentami z Europy Środkowej (średnia 451,5 godziny) i Polski (418 godzin rocznie).

Całkowite obciążenia są mniejsze niż w naszym kraju. W Chorwacji pochłaniają łącznie średnio 32,5 proc. rocznych dochodów, a w Polsce aż 38,4 proc.. Wynik Chorwatów jest więc niewiele gorszy od wyniku Irlandzkiego, gdzie podatki pochłaniają rocznie prawie 29 proc. dochodów.

Z raportu „Doing Business” wynika również, że Chorwaci cieszą się dużo mniejszą ilością płatności – średnio 28. Polski przedsiębiorca musi wykonać ich aż 41.

Podatek od zysku przedsiębiorstw

Podstawowa stawka podatku od zysku przedsiębiorstw wynosi 20 proc.. Podatek płaca następujące podmioty:

Podatek od zysku obowiązuje zarówno rezydentów, jak i nierezydentów. Chorwackim rezydentem podatkowym jest podmiot, który jest:

Rezydent płaci podatek od zysku osiągniętego w kraju i poza jego granicami, a nierezydent podatek od zysku osiągniętego wyłącznie w Chorwacji.

Rok obrachunkowy jest najczęściej tożsamy z rokiem kalendarzowym. Wszelkich rozliczeń i ostatecznych płatności należy dokonać w okresie do 4 miesięcy po zakończeniu roku obrachunkowego.

Podatek dochodowy od osób fizycznych

Podatek płacą osoby fizyczne osiągające dochód. W przypadku osób będących rezydentami opodatkowane są dochody z tytułu:

A oto obowiązujące stawki i progi podatkowe:

Podatek dochodowy powiększa się o tak zwany domiar do podatku, którego wysokość ustala władza samorządowa.

Podatek od obrotu nieruchomościami

Do zapłacenia podatku zobowiązane są osoby, które nabyły prawo własności nieruchomości (np. poprzez zawarcie umowy kupna-sprzedaży, zamiany lub otrzymanie spadku i darowizny). Przy sprzedaży płatnikiem jest kupujący, przy zamianie płatnikiem jest każdy uczestnik zamiany, przy spadku dziedziczący lub określony testamentem, a przy darowiźnie obdarowany.

Nowo wybudowane budynki i budowle objęte są podatkiem VAT a nie podatkiem od obrotu nieruchomościami.

Stawka podatku wynosi 5 proc.. Nalicza się ją na podstawie wartość handlowej nieruchomości w momencie obrotu.

Podatek VAT

Stawka podstawowa podatku to 22 proc.. W niektórych przypadkach obowiązuje stawka obniżona do 0 proc..

Oto podmioty będące płatnikami tego podatku:

Prawo do zwrotu VAT za towary i usługi wykonane przez miejscowe firmy, mają wystawcy zagraniczni uczestniczący w targach odbywających się w Chorwacji. Taki zwrot mogą otrzymać firmy, które nie miały jeszcze związku z miejscowym rynkiem.

Pozostałe podatki

W kraju obowiązuje wiele innych podatków lokalnych, wojewódzkich i państwowych. Należą do nich między innymi:

Działalność wymagająca specjalnych zezwoleń

Prowadzenie firmy działającej w niektórych branżach wymaga specjalnych licencji i pozwoleń. Dotyczy następujących dziedzin:

Bankowość – działalność możliwa tylko w formie spółki akcyjnej z imiennymi akcjami. Wymagana jest licencja Chorwackiego Banku Narodowego. Otwarcie filii i przedstawicielstwa również wymaga zezwolenia banku centralnego.

Ubezpieczenia – firma działająca w tej branży musi mieć statut spółki akcyjnej. Licencje na działalność wydaje Urząd Nadzoru Ubezpieczeń. Firmy ubezpieczeniowe musza posiadać większy niż standardowy kapitał założycielski.

Transport – zgodnie z prawem licencji wymaga pasażerski transport publiczny i czarterowy, taksówki osobowe i ciężarowe w transporcie krajowym, przewozy pasażerskie i towarowe w transporcie międzynarodowym, prowadzenie dworców autobusowych oraz spedycja i ekspozytury transportowe. Pozwolenia wydają lokalne wydziały transportu w urzędach żupańskich (wojewódzkich) oraz wydział transportu w urzędzie miejskim w Zagrzebiu.

Odprawy celne – podmiot musi spełniać odpowiednie warunki i posiadać zezwolenie Departamentu Celnego Ministerstwa Finansów.

Działalność geodezyjna – podmiot musi spełniać odpowiednie warunki i posiadać zezwolenie Państwowego Urzędu Geodezyjnego.

Wyroby tytoniowe – produkcja i handel wymagają specjalnych zezwoleń. Działalność w tej branży mogą prowadzić jedynie osoby prawne zarejestrowane w Chorwacji, spełniające określone warunki i wpisane do rejestru Ministerstwo Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Wodnej.

Materiały wybuchowe – licencje na produkcję wydaje Ministerstwo Spraw Wewnętrznych w uzgodnieniu z Ministerstwem Obrony i Ministerstwem Gospodarki, Pracy i Przedsiębiorczości. Licencje na handel wydaje Ministerstwo Spraw Wewnętrznych. Zgodę na sprzedaż materiałów przeznaczonych do rozrywki (fajerwerki) można uzyskać na policji.

Energetyka – działalność w tej branży wymaga posiadania licencji wydawanych przez Radę ds. Regulacji Energetyki w uzgodnieniu z Ministerstwem Gospodarki, Pracy i Przedsiębiorczości. Pozwolenia nie wymaga jedynie produkcja energii w małych elektrowniach (o mocy do 5 MW), magazynowanie produktów naftowych na potrzeby własne oraz handel detaliczny produktami naftowymi.

Kontrola jakości – prowadzenia badań kontrolnych wymaga spełnienia odpowiednich warunków i posiadanie akredytacji Państwowego Urzędu Normalizacji i Metrologii.

Ochrona i konserwacja dziedzictwa narodowego - badania naukowe, studia, konserwacja, rekonstrukcja, ochronę, renowacja oraz handel dziełami sztuki wymaga zezwolenia Ministerstwa Kultury po uprzednim uzyskaniu opinii Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Przedsiębiorczości.

Leki i środki medyczne – badania, produkcja, ocena jakości i sprzedaż wymagają spełnienia określonych wymagań i zezwolenia Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej. W przypadku leków weterynaryjnych, za zasady i zezwolenia odpowiedzialne jest Ministerstwo Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Wodnej.

Broń i sprzęt wojskowy – siedziba firmy musi znajdować się na terenie Chorwacji. Firma musi posiadać zezwolenie na produkcję specjalnego przeznaczenia i wpis do rejestru rządowego na wniosek Ministerstwa Obrony. Taka działalność wymaga licencji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Handel (eksport i import) sprzętem wojskowym wymaga pozwolenia Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Przedsiębiorczości uzyskanego po akceptacji komisji składającej się z przedstawicieli Ministerstwa Obrony, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Ministerstwa Spraw Zagranicznych i Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Przedsiębiorczości.

Ochrona środowiska – Ministerstwo Ochrony Środowiska wydaje pozwolenia na monitorowanie środowiska, prowadzenie badań w dziedzinie ochrony środowiska, opracowywanie projektów i dokonywanie oceny ich skutków dla środowiska, szkolenie zawodowe w zakresie wrażania metod ochrony środowiska.

Planowanie przestrzenne – odpowiednich zezwoleń wymaga prowadzenie działalności w zakresie opracowywania planów rozwoju przestrzennego oraz sporządzenia ekspertyz niezbędnych przy wydawaniu zezwoleń na lokalizacje. Pozwolenia wydaje Ministerstwo Ochrony Środowiska, Planowania Przestrzennego i Budownictwa.

Doradztwo podatkowe – taką działalnością mogą zajmować się doradcy działający indywidualnie oraz spółki jawne. Licencje wydaje Chorwacka Izba Doradców Podatkowych.

Audyt – taką działalność mogą prowadzić wyłącznie firmy chorwackie. Firmy i audytorzy z zagranicy mogą świadczyć usługi jedynie we współpracy z firmami miejscowymi. Licencje na prowadzenie działalności wydaje Ministerstwo Finansów.

Telekomunikacja – do usług wlicza się w tym przypadku rozmowy publiczne, podstawowe usługi telekomunikacyjne oraz usługi telefonii stacjonarnej. Prawo wymaga aby podmiot chcący świadczyć usługi telekomunikacyjne posiadał wystarczający kapitał własny oraz większość wymaganej infrastruktury, koncesję wydaną przez Radę ds. Telekomunikacji na dany rodzaj usług oraz kontrakt na świadczenie określonych usług podpisany z Radą ds. Telekomunikacji.

Weterynaria – usługi w tej dziedzinie wymagają zgody Chorwackiej Izby Weterynaryjnej.

Pośrednictwo pracy – podmiot musi spełniać odpowiednie warunki i posiadać zezwolenie Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Przedsiębiorczości.

Agencje ochrony – wyłącznie spółki jawne i komandytowe. Właścicielem lub współwłaścicielem musi być osoba fizyczna posiadająca aprobatę miejscowej komendy policji. Licencje wydaje wydaje Ministerstwo Spraw Wewnętrznych.

Transport lotniczy – przewoźnik musi spełniać wiele warunków. Firma musi być zarejestrowana w Chorwacji i w 100 proc. lub w większości do krajowej osoby prawnej lub fizycznej. Rada nadzorcza w 2/3 musi składać się z obywateli chorwackich zamieszkałych w tym kraju. Trzeba również posiadać wymagane ilości sprzętu i środków transportu. Licencje wydaje Ministerstwo Morza, Turystyki, Transportu i Rozwoju. Samoloty trzeba zarejestrować w Chorwackim Rejestrze Lotnictwa Cywilnego.

Nabywanie nieruchomości

Chorwacja nie jest krajem unijnym a więc nabywanie nieruchomości jest skomplikowane. Prawo do kupna mają osoby prowadzące działalność gospodarczą na terenie tego kraju lub osoby, których kraje zezwalają na zakup nieruchomości przez obywateli Chorwacji. Stosuje się tu bowiem zasadę wzajemności. Polska zawarła z Republiką Chorwacką porozumienie o wzajemnych stosunkach, regulujące proces zakupu i sprzedaży nieruchomości, a więc nasi obywatele mogą nabywać nieruchomości po uzyskaniu akceptacji Chorwackiego Ministerstwa Sprawiedliwości. Bez przeszkód nabędziemy jedynie mieszkanie. Próba kupna domu lub ziemi będzie od nas wymagała więcej zachodu.

Łatwiejsza droga czeka osoby posiadające własne firmy zarejestrowane w Chorwacji. W takim przypadku procedury są prostsze i szybsze niż w przypadku osób prywatnych. Ponadto nabyte w ten sposób nieruchomości są tańsze.

Lokalne prawo nie pozwala aby obcokrajowcy nabywali:

Wzdłuż wybrzeża istnieje specjalny Nadmorski Pas Ochronny. Na tym obszarze dopuszcza się jedynie określone rodzaje działalności gospodarczej.

W 2008 roku zgodnie z Umową o Stabilizacji i Stowarzyszeniu z Unią Europejską, podpisaną w 2001 roku, ma nastąpić liberalizacja chorwackiego prawa w zakresie handlu nieruchomościami.

Pozostałe informacje

Pozwolenia na pracę i pobyt

Przedsiębiorcy nie napotykają żadnych ograniczeń podczas zakładania działalności gospodarczej. Inaczej jest w przypadku osób szukających zatrudnienia. W takim przypadku wymaga się pozwolenia na pracę. Pozwolenia, maksymalnie na okres dwóch lat, wydaje Ministerstwo Spraw Wewnętrznych. O pozwolenie nie musi starać się kadra zarządzająca przedsiębiorstwami, naukowcy i badacze, dziennikarze akredytowani w Chorwacji oraz artyści oraz niektórzy specjaliści. W takich przypadkach istnieją jednak dodatkowe ograniczenia czasowe i ograniczenia związane z formą zatrudnienia.

Zgodę na pracę na wniosek osoby prawnej lub fizycznej, która zatrudnia obcokrajowca wydaje właściwy organ, czyli komenda policji lub komisariat właściwy dla siedziby pracodawcy w terminie 15 dni od dnia złożenia wniosku.

O pozwolenie na pobyt czasowy trzeba ubiegać się jeszcze przed wyjazdem z Polski w przedstawicielstwie dyplomatycznym Chorwacji. Wniosek można złożyć także po przyjeździe na policji lub w lokalnym komisariacie policji na terenie gdzie zamierza się przebywać. Pierwsze pozwolenie wydawane jest na 1 rok. Wniosek należy uzasadnić i udowodnić posiadanie środków na utrzymanie w Chorwacji. Aby uzyskać pozwolenie trzeba też przedstawić zaświadczenie o niekaralności.

Cudzoziemcy podlegają obowiązkowi meldunkowemu. Należy go dopełnić w ciągu 24 godzin po przekroczeniu granicy.

Czas pracy

Przeciętny pracownik pracuje przez 40 godzin tygodniowo – tyle przewiduje prawo pracy. Ilość nadgodzin, całkowity czas pracy, urlopy, wynagrodzenia – te sprawy regulują zazwyczaj układy zbiorowe pomiędzy pracodawcą a związkami zawodowymi. Prawo przewiduje 18 dni urlopowych w roku. Dodatkowo w roku mamy aż 14 dni wolnych od pracy oraz około 5 dni świąt, których ustanowienie zależy od władz lokalnych (np. obecność dużej rzeszy muzułmanów).

Czas pracy firm i urzędów

Przydatne strony internetowe

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji

Agencja Promocji Eksportu i Inwestycji w Republice Chorwacji

Katalog chorwackich firm

Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Przedsiębiorczości

Chorwacka Izba Gospodarcza – Wydział Handlowy

Ministerstwo Finansów

Urząd Ubezpieczeń Emerytalnych

Państwowy Urząd Statystyczny

Urząd Ubezpieczeń Zdrowotnych

HITRO – urząd pomagający w rejestracji działalności gospodarczej

Mateusz Grabowski