Raport został opracowany na podstawie opinii zebranych podczas publicznej debaty oraz konferencji na temat przyszłości WPR zorganizowanej na początku 2010 r. Zdecydowana większość z nich wskazywała na trzy główne cele WPR. Pierwszym z nich ma być zapewnienie opłacalnej produkcji żywności (wystarczającej ilości dostaw bezpiecznej żywności w kontekście rosnącego światowego popytu na żywność, kryzysu gospodarczego oraz coraz większej zmienności rynku w celu zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego).

Dwa pozostałe cele to zrównoważone gospodarowanie zasobami naturalnymi i działania w dziedzinie klimatu (rolnicy często muszą przedkładać względy środowiskowe nad gospodarcze, a rynek nie wynagradza poniesionych przez nich z tego tytułu kosztów) oraz zachowanie równowagi terytorialnej oraz zróżnicowania regionów wiejskich (rolnictwo pozostaje główną siłą napędową rozwoju gospodarczego i społecznego obszarów wiejskich oraz istotnym czynnikiem ich aktywizowania).

Raport KE zawiera analizę przyszłych instrumentów, które mogą pomóc w realizacji wymienionych celów. W przypadku płatności bezpośrednich podkreślono znaczenie redystrybucji oraz lepszego ukierunkowania wsparcia w oparciu o obiektywne kryteria. Te ostatnie powinny obejmować kryteria gospodarcze (wskazujące na „wsparcie dochodu” jako element płatności bezpośrednich) oraz środowiskowe (odzwierciedlające dobra publiczne dostarczane przez rolników) i zostać lepiej ukierunkowane na aktywnych zawodowo rolników.

Jedną z możliwości mogłoby być ustanowienie podstawowej płatności wspierającej dochody (jednakowej w danym regionie, ale nie w całej UE), obowiązkowej płatności środowiskowej za dodatkowe proekologiczne działania podejmowane przez rolników, płatności za szczególne ograniczenia naturalne, kwot uzupełniających wypłacanych w ramach środków rozwoju obszarów wiejskich oraz opcją ograniczonej płatności, zależnej od wielkości produkcji, przeznaczonej dla szczególnie wrażliwych rodzajów gospodarki rolnej.

W komunikacie przedstawiono trzy warianty kierunku rozwoju WPR: korekta najbardziej naglących nieprawidłowości WPR za pomocą stopniowych zmian, przekształcenie WPR na bardziej ekologiczną, sprawiedliwszą, skuteczniejszą i bardziej efektywną, wycofanie środków wsparcia rynku oraz dochodu. We wszystkich trzech wariantach, Komisja przewiduje zachowanie obecnego systemu składającego się z dówch filarów: pierwszego filaru (obejmującego płatności bezpośrednie oraz środki rynkowe, z regułami wyraźnie określonymi na szczeblu UE) oraz drugiego filaru (na który składają się wieloletnie środki rozwoju obszarów wiejskich, a ramy opcji ustalane są na szczeblu UE, jednak ostateczna decyzja odnośnie programów pozostawiana jest państwom członkowskim lub regionom objętym wspólnym zarządzaniem).

Przyszły system płatności bezpośrednich nie będzie się opierał na historycznych okresach odniesienia, lecz zostanie powiązany z obiektywnymi kryteriami. – Obecny system przewiduje inne zasady dla państw UE-15, a inne dla państw UE-12, i nie można go kontynuować po 2013 r – podkreślił komisarz ds. rolnictwa Dacian Ciolos.

T.Sz.