Stowarzyszenie Autorów ZAiKS jest najstarszą i największą organizacją zajmującą się zbiorowym zarządzaniem i ochroną praw autorskich. Obok kilkunastu innych działających w Polsce udziela zezwoleń na korzystanie z utworów, sprawuje kontrolę nad sposobem ich eksploatacji, a także inkasuje i dzieli środki finansowe uzyskane od użytkowników. Jest to jedyna organizacja, która wykonuje na terenie Polski zbiorowy zarząd prawami autorskimi do utworów muzycznych i słowno-muzycznych.

Praktyka, którą zakwestionował UOKiK, dotyczyła autorów niebędących członkami ZAiKS. W oświadczeniu, które musiała podpisać każda osoba chcąca powierzyć stowarzyszeniu zarząd prawami autorskimi, znajdowało się postanowienie, zgodnie z którym umowa o powierzenie zbiorowego zarządzania wygasa dopiero po pięciu latach od jej podpisania, bez względu na moment złożenia oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy.

Zdaniem Urzędu termin ten był rażąco długi. Zakwestionowana praktyka utrudnia funkcjonowanie na rynku innych organizacji zbiorowego zarządzania. Skoro zmiana przez autora podmiotu zarządzającego jego prawami może nastąpić w pięcioletnich odstępach, bez możliwości ich skrócenia, to podmiot, który chciałby podjąć konkurencję z ZAiKS, miałby ograniczoną możliwość zawarcia umów z autorami w takiej liczbie, która daje ekonomiczne podstawy efektywnego działania na rynku.

Praktyka negatywnie oddziaływała także na autorów. Mieli oni ograniczoną możliwość wyboru w rozsądnym terminie metody zarządzania ich prawami, jeżeli uznają, że ZAiKS działa nieefektywnie, bądź w sytuacji pojawienia się innego podmiotu oferującego lepsze warunki niż ZAiKS.

W wyniku działań Urzędu przedsiębiorca zmienił stosowane zasady. Obecnie autorzy niebędący członkami stowarzyszenia nadal powierzają zarząd swoimi prawami na pięć lat, jednak w trakcie tego okresu mogą wypowiedzieć umowę z zachowaniem sześciomiesięcznego okresu wypowiedzenia ze skutkiem na koniec rok kalendarzowego. Na ZAiKS została nałożona sankcja w wysokości 407 256 zł. Decyzja nie jest ostateczna. Przedsiębiorcy przysługuje prawo odwołania do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

T.Sz., UOKiK