Dyrektywa 2004/113/WE zakazuje wszelkiej dyskryminacji ze względu na płeć w zakresie dostępu do towarów i usług oraz dostarczania towarów i usług. Zakazuje m.in. uwzględniania kryterium płci przy obliczaniu składek i świadczeń ubezpieczeniowych na podstawie umów ubezpieczenia zawartych po 21 grudnia 2007 r. Przewiduje jednak wyjątek polegający na tym, że - poczynając od tego dnia - państwa członkowskie mogą dopuścić odstępstwa od reguły składek i świadczeń jednolitych dla obu płci.

Odstępstwa są dozwolone jedyne w sytuacji, gdy prawo krajowe nie stosuje jeszcze reguły składek i świadczeń jednolitych dla obu płci. Pięć lat po transpozycji dyrektywy, czyli 21 grudnia 2012 r., państwa członkowskie powinny dokonać ponownej analizy uzasadnienia dla tych odstępstw, biorąc pod uwagę najbardziej aktualne dane aktuarialne i statystyczne oraz sprawozdanie Komisji sporządzone po trzech latach od transpozycji dyrektywy.

ETS, w odpowiedzi na skargę Belgijskiego Stowarzyszenia Konsumentów Test-Achats oraz dwóch obywateli Belgii wniesioną do sądu krajowego, zajął się belgijską ustawą transponującą dyrektywę. Sąd belgijski zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości o dokonanie oceny ważności odstępstwa wprowadzonego w dyrektywie w świetle norm prawnych wyższego rzędu, tj. zasady równości kobiet i mężczyzn, usankcjonowanej prawem Unii.

Trybunał stwierdził, że prawodawca Unii postanowił w dyrektywie, że różnice w zakresie składek i świadczeń wynikające z użycia czynnika płci przy ich obliczaniu powinny zostać zniesione najpóźniej do 21 grudnia 2007 r. Jednak z uwagi na to, że w czasie, kiedy przyjmowano dyrektywę, stosowanie czynników aktuarialnych związanych z płcią było szeroko rozpowszechnione przy świadczeniu usług ubezpieczeniowych, prawodawca miał prawo wdrażać regułę składek i świadczeń jednolitych dla obu płci z zachowaniem właściwych okresów przejściowych.

Dyrektywa wprowadziła wyjątek od ogólnej reguły składek i świadczeń jednolitych dla obu płci, który dopuszcza istnienie proporcjonalnych różnic między ubezpieczonymi w przypadkach, w których użycie płci jest czynnikiem decydującym w ocenie ryzyka. Wobec braku w dyrektywie przepisu dotyczącego okresu stosowania tych różnic, państwa członkowskie, które skorzystały z tego uprawnienia, mogłyby zezwalać ubezpieczycielom na takie nierówne traktowanie bez ograniczenia w czasie.

Zdaniem Trybunału, istnieje niebezpieczeństwo, że wyjątek od równego traktowania kobiet i mężczyzn znajdzie bezterminowe przyzwolenie w prawie Unii. Dlatego uznał, że przepis pozwalający zainteresowanym państwom członkowskim na utrzymywanie, bez ograniczenia czasowego, odstępstwa od reguły składek i świadczeń jednolitych dla obu płci jest sprzeczny z urzeczywistnianiem celu równego traktowania kobiet i mężczyzn i powinien zostać uznany za nieważny z upływem odpowiedniego okresu przejściowego, czyli od 21 grudnia 2012 r.

T.Sz., ETS