Rozporządzenie ma umożliwić państwom członkowskim udzielanie pomocy operacyjnej dla kopalń węgla jedynie w kontekście ostatecznego planu zamknięcia, którego realizacja byłaby ściśle nadzorowana. Dotacje operacyjne musiałyby stopniowo maleć (co najmniej o 33 proc. w okresie piętnastu miesięcy), a w przypadku niezamknięcia nierentownej kopalni do 1 października 2014 r. beneficjent musiałby zwrócić pomoc państwa.

Wszelka pomoc na zamykanie kopalń byłaby uzależniona od przedstawienia przez państwo członkowskie planu odpowiednich działań, na przykład w dziedzinie wydajności energetycznej, energii odnawialnych lub wychwytywania i składowania dwutlenku węgla, które łagodziłyby negatywne skutki dla środowiska wynikające z udzielania pomocy sektorowi węglowemu.

Celem projektu jest wygaszenie dotacji dla niekonkurencyjnych kopalń, podobnie jak miało to miejsce w sektorach stoczniowym i stalowym. W zamian wszelkie dotacje państwa będą w coraz większym stopniu przeznaczane na finansowanie społecznych i środowiskowych skutków zamykania kopalń przynoszących straty. Proponowane rozporządzenie dotyczy węgla kamiennego. Produkcja tego paliwa w UE jest niewielka w porównaniu z popytem i ma tendencję malejącą (147 mln ton w 2008 r., czyli 2,5 proc. światowej produkcji). UE jest uzależniona od importu w odniesieniu do ponad połowy zużycia tego surowca w elektrowniach zasilanych węglem.

W ostatnich latach całkowita pomoc dla sektora węgla kamiennego została zmniejszona o połowę z 6,4 mln euro w 2003 r. do 2,9 mld euro w 2008 r. W tym samym okresie pomoc produkcyjna spadła o 62 proc. do 1 mld 288 mln euro, a coraz większa część tej pomocy jest przeznaczana na pokrycie społecznych i środowiskowych kosztów zamykania kopalń.

Według Komisji, wprowadzenie zakazu udzielania pomocy operacyjnej z końcem 2010 r., tzn. wraz z wygaśnięciem obecnie obowiązującego rozporządzenia, pociągałoby za sobą tragiczne skutki społeczne i gospodarcze dla regionów, w których zatrudnienie w kopalniach węgla jest nadal znaczne. Sektor węglowy zatrudnia około 100 tys. pracowników w Europie: 42 tys. w samym sektorze węgla oraz ponad 55 tys. w sektorach powiązanych.

Ponad połowę węgla kamiennego w UE produkuje Polska, natomiast pozostała połowa pochodzi głównie z Niemiec, Wielkiej Brytanii, Czech i Hiszpanii. Chiny, Stany Zjednoczone, Indie, Australia i Rosja są głównymi światowymi producentami tego surowca. UE importuje 180 mln ton węgla kamiennego, głównie z Rosji (30 proc.), Kolumbii (17,8 proc.), RPA (15,9 proc.) i Stanów Zjednoczonych (12,8 proc.).

T.Sz., KE