Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 81 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w brzmieniu obowiązującym do 21 maja 2009 r., w zakresie, w jakim nie przewiduje innego zdarzenia, od którego rozpoczyna się bieg terminu do złożenia wniosku o zasiłek pogrzebowy niż dzień śmierci osoby, po której zasiłek przysługuje, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 konstytucji. Zakwestionowany przepis uniemożliwiał przyznanie zasiłku pogrzebowego osobom, które złożyły wniosek o ten zasiłek po upływie 12 miesięcy od dnia zgonu osoby, po której świadczenie przysługuje.

Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że dwunastomiesięczny termin złożenia wniosku o zasiłek pogrzebowy zazwyczaj umożliwia jego uzyskanie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że na ogół urządzenie pogrzebu następuje niezwłocznie po dniu śmierci. Jednak przyjęcie za początek biegu dwunastomiesięcznego terminu od dnia śmierci osoby, po której zasiłek przysługuje, bez możliwości innego określenia początku biegu prowadzi w niektórych przypadkach do skutków sprzecznych z celem, jaki miał ustawodawca, ustanawiając instytucję zasiłku pogrzebowego. Regulacja taka pozbawia bowiem prawa do zasiłku uprawnione osoby, które nie mogły zorganizować pogrzebu w ciągu roku od dnia śmierci osoby z przyczyn obiektywnych, np. z uwagi na późniejsze odnalezienie ciała.

Trybunał zwrócił uwagę, że także ustawodawca dostrzegł konieczność zmian art. 81 ustawy o świadczeniach FUS. Znowelizowany przepis umożliwił osobom uprawnionym ubieganie się o zasiłek po zmarłym w przypadku późniejszego niż 12 miesięcy od dnia zgonu odnalezienia zwłok lub zidentyfikowania zmarłego. Zdaniem Trybunału zmiana ta nie rozwiązuje jednak całkowicie problemu. Sytuacje wskazane w nowelizacji, choć najczęstsze, nie są jedynymi przyczynami niedochowania wskazanego terminu. Dlatego należy uwzględnić w obowiązujących przepisach dotyczących zasiłku pogrzebowego także sytuacji nietypowych, innych niż wskazane w znowelizowanym art. 81 ustawy.

T.Sz.