Urodził się 2 stycznia 1940 r. w Warszawie. Po Powstaniu Warszawskim został wywieziony wraz z matką do obozu pracy w Gross-Rosen w Rogoźnicy. Jego ojca zamordowano w 1944 r. w obozie koncentracyjnym.

Wykształcenie

W 1964 r. ukończył studia na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego, a w 1980 r. obronił doktorat w Instytucie Fizyki PAN, gdzie pracował od ukończenia studiów.

W opozycji

W 1967 r. wraz z żoną Zofią zbierał podpisy pod petycją pracowników naukowych w obronie Adama Michnika. Po wydarzeniach Marca '68 w mieszkaniu Romaszewskich odbywały się dyskusje polityczne, na które zapraszano m.in. Ludwika Cohna, Edwarda Lipińskiego, Jana Nepomucena Millera, Marię Ossowską.

W 1976 r. uczestniczył w akcji pomocy robotnikom Radomia i Ursusa. Od 1977 r. był członkiem Komitetu Samoobrony Społecznej Komitetu Obrony Robotników (KSS KOR). Wraz z żoną prowadził Biuro Interwencji KSS KOR rejestrujące przypadki łamania praw człowieka i niosące ofiarom prześladowań pomoc prawną i materialną.

Na przełomie 1979 i 1980 r. zorganizował Komisję Helsińską, nadzorującą wprowadzanie w życie postanowień KBWE. Pod jego redakcją komisja opublikowała Raport Madrycki, omawiający stan przestrzegania praw człowieka w PRL.

W latach 1980 – 1981 kierował Komisją Interwencji i Praworządności NSZZ „Solidarność". Został wybrany do Prezydium NSZZ „Solidarność" Zarządu Regionu Mazowsze, a następnie do Komisji Krajowej.

W stanie wojennym był poszukiwany przez SB. Ukrywał się. W 1982 r. współorganizował podziemne Radio „Solidarność" – pierwszą audycję nadano 12 kwietnia 1982 r. w Warszawie. 8 maja razem ze Zbigniewem Bujakiem, Zbigniewem Janasem i Wiktorem Kulerskim powołał tajną Regionalną Komisję Wykonawczą NSZZ „Solidarność".

W sierpniu 1982 r. został aresztowany. Był sądzony w dwóch kolejnych procesach: twórców Radia „Solidarność" i KSS KOR. Był więziony od 1982 do 1984 r. Objęty opieką Amnesty International jako więzień sumienia.

Gdy wyszedł z więzienia centralne władze PAN uniemożliwiły mu podjęcie dalszej pracy w Instytucie Fizyki w Warszawie. Przeniósł się do Krakowa, gdzie pracował w Instytucie Fizyki Uniwersytetu Jagiellońskiego jako redaktor „Acta Physica Polonica".

Był głównym organizatorem Tygodnia Więźnia Politycznego, 3 – 10 listopada 1985 r. W tym samym roku powołał z żoną Polski Fundusz Praworządności i został jego prezesem. Od grudnia 1986 r. kierował reaktywowaną w podziemiu Komisją Interwencji i Praworządności NSZZ „Solidarność", która zorganizowała pomoc m.in. dla strajkujących robotników (Stalowa Wola, Nowa Huta, kopalnie Górnego Śląska, Szczecin, Gdańsk).

W 1987 r. Romaszewscy otrzymali Nagrodę Praw Człowieka Fundacji Aurora przy Uniwerstecie Stanforda w Kalifornii.

W 1988 r. zorganizował nielegalną (choć jawną) I Międzynarodową Konferencję Praw Człowieka w kościele w Nowej Hucie. W Konferencji uczestniczyło ok. 1000 osób z różnych krajów. Kolejne konferencje odbyły się w 1990 r. w Leningradzie w ZSRR i w 1998 r. w Warszawie. Tę ostatnią przygotowała założona w 1998 r. przez Romaszewskiego Fundacja Obrony Praw Człowieka.

Po Okrągłym Stole

W obradach Okrągłego Stołu był członkiem podzespołu ds. reformy państwa i sądów. Był autorem broszury „Minimalizm radykalny. Propozycje programowe dla NSZZ Solidarność".

Od 4 czerwca 1989 r. zasiada nieprzerwanie w ławach senatorskich – kolejno z list: Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie, jako kandydat niezależny, z NSZZ „Solidarność", Ruchu Odbudowy Polski, Bloku Senat 2001 oraz od 2005 r. z list Prawa i Sprawiedliwości.

W 1990 i 1992 r. bez powodzenia kandydował na stanowisko prezesa Najwyższej Izby Kontroli (NIK).

W Senacie I, II, IV i VI kadencji przewodniczył Komisji Praw Człowieka i Praworządności. Był też członkiem następujących komisji: Regulaminowej i Spraw Senatorskich, Obrony Narodowej, Nadzwyczajnej do spraw górnictwa, Nadzwyczajnej do spraw integracji europejskiej, Gospodarki Narodowej, Nadzwyczajnej do spraw inicjatywy ustawodawczej w sprawie zmiany przepisów o obywatelstwie polskim, Spraw Zagranicznych i Integracji Europejskiej, Regulaminowej, Etyki i Spraw Senatorskich oraz Komisji Ustawodawstwa i Praworządności.

W wyborach parlamentarnych w 2007 r. w okręgu warszawskim poparło go 330 396 wyborców. Na pierwszym posiedzeniu Senatu VII kadencji ubiegał się o stanowisko wicemarszałka. Jego kandydatura przepadła z powodu sprzeciwu senatorów PO.

Ostatecznie, 28 listopada 2007 r. został wybrany wicemarszałkiem Senatu. Poparło go 79 senatorów, 7 było przeciwnych, 3 wstrzymało się od głosu.

Poglądy senatora

„Polityka nie musi być brudna!” – to jedno z nadrzędnych haseł senatora Romaszewskiego. „Zauważyłem, że wbija się nam do głowy pewną sztancę: nazywamy polityką wszystko, co jest negatywne. Jest to perfidna manipulacja. Polityka to przecież przedstawianie swoich poglądów i poszukiwanie kompromisów. Polityka była, jest i będzie, bo ludzie muszą się porozumiewać. Jeżeli nie będzie polityki uprawianej jawnie w demokratycznych instytucjach przedstawicielskich, to zastąpi ją spisek, zmowa, porozumienia nieformalne” — podkreśla na swojej stronie internetowej.

W Senatach kolejnych kadencji Romaszewski zajmował się m.in.:

• problemami ustroju państwa i roli Senatu (był współautorem Obywatelskiego Projektu Konstytucji),
• zagadnieniem narastających zjawisk korupcyjnych towarzyszących procesom transformacji ustrojowej,
• sprawami funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, a w szczególności prawem dostępu obywatela do sądu bez względu na status majątkowy,
• problemami tajemnicy państwowej i prawa do informacji (jego sukcesem było doprowadzenie do odrzucenia restrykcyjnej ustawy o tajemnicy, która ograniczała prawa obywatelskie, w tym możliwość dostępu dziennikarzy do informacji),
• prawami ekonomicznymi obywateli, zwłaszcza kwestią mieszkaniową.

Brał aktywny udział w uchwalaniu ustawy, która naprawiała krzywdy wyrządzone przez reżim komunistyczny osobom walczącym o niepodległą Polskę, ustawy o kombatantach. Był też jednym z głównych autorów ustawy lustracyjnej.

Prywatnie

Żona Zofia zajmuje się działalnością społeczną. Córka Agnieszka Romaszewska-Guzy jest dziennikarką.

Przydatne linki:
Oficjalna strona Zbigniewa Romaszewskiego
Strona senatorska

Magdalena Stec