Kwestie związane ze sprzedażą napojów alkoholowych regulowane są przepisami Ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz stosownymi uchwałami i zarządzeniami rady gminy/miasta.

Zgodnie z prawem alkohol można sprzedawać, gdy spełnione są następujące warunki:

• posiadanie ważnego zezwolenia,
• uiszczenie opłat,
• kupowanie alkoholu u producentów i przedsiębiorców posiadających odpowiednie zezwolenia na jego sprzedaż hurtową,
• okazanie przedsiębiorcy (np. właścicielowi hurtowni) zaopatrującemu dany punkt sprzedaży napojów alkoholowych zaświadczenia potwierdzającego dokonanie wymaganej przepisami opłaty,
• posiadanie tytułu prawnego do lokalu, w którym prowadzona jest sprzedaż alkoholu,
• prowadzenie działalności gospodarczej w miejscu wymienionym w zezwoleniu,
• zgłaszanie organowi zezwalającemu zmian stanu faktycznego i prawnego, w stosunku do danych zawartych w zezwoleniu, w terminie 14 dni od dnia powstania zmiany,
• spełnianie przez punkt sprzedaży alkoholu wymogów określonych w uchwałach rady gminy/miasta.

Sprzedaż napojów alkoholowych może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży.

Warto wiedzieć, że wydawane są trzy różne oddzielne zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych:

• do 4,5 proc. zawartości alkoholu oraz na piwo,
• powyżej 4,5 proc. do 18 proc. zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa),
• powyżej 18 proc. zawartości alkoholu.

Przedsiębiorca podający lub sprzedający mieszaniny napojów alkoholowych (koktajle) z wykorzystaniem napojów zawierających powyżej 18 proc. alkoholu jest obowiązany posiadać zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18 procent.

Zezwolenie wydaje się na czas oznaczony:

• nie krótszy niż 4 lata — w przypadku sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży (gastronomia),
• nie krótszy niż 2 lata — w przypadku sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży (detal).

JAK WYGLĄDA PROCEDURA

Wymagane dokumenty

Zezwolenie jest wydawane na podstawie pisemnego wniosku przedsiębiorcy. Formularze wniosku można pobrać ze strony internetowej lub w siedzibie urzędu gminy/miasta.

Wniosek o wydanie zezwolenia zawiera:

• oznaczenie rodzaju zezwolenia,
• oznaczenie przedsiębiorcy, jego siedzibę i adres, w przypadku ustanowienia pełnomocników — ich imiona, nazwiska i adresy zamieszkania,
• numer w rejestrze przedsiębiorców lub w ewidencji działalności gospodarczej,
• przedmiot działalności gospodarczej,
• adres punktu sprzedaży,
• adres punktu składowania napojów alkoholowych (magazynu dystrybucyjnego).

Z przykładowym wzorem wniosku można zapoznać się tutaj (ze strony UM Gdańsk).

Sam wniosek to jednak za mało przy staraniach o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć następujące dokumenty:

• zaświadczenie potwierdzające wpis do ewidencji działalności gospodarczej lub odpis z Krajowego Rejestru Sądowego,
• akt własności, umowa najmu lub inny dokument poświadczający tytuł prawny przedsiębiorcy do lokalu, w którym będzie prowadzona sprzedaż napojów alkoholowych,
• decyzja państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, potwierdzająca spełnienie warunków sanitarnych przez punkt sprzedaży,
• pisemna zgoda właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora budynku, jeżeli punkt sprzedaży zlokalizowany będzie w wielorodzinnym budynku mieszkalnym.

Uzyskanie tego ostatniego dokumentu może przysporzyć wielu kłopotów. Wystarczy bowiem, że w budynku wielorodzinnym, w którym nie ma wspólnoty mieszkaniowej, na sprzedaż alkoholu nie zgodzi się jeden lokator, a wniosek o zezwolenie zostanie odrzucony. Jeżeli budynek jest własnością spółdzielni mieszkaniowej, wówczas zgodę na sprzedaż alkoholu wydaje zarząd.

Opłaty

1) Przedsiębiorcy rozpoczynający działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży alkoholu przed wydaniem zezwolenia wnoszą na rachunek gminy/miasta opłatę w wysokości:

• 525 zł na sprzedaż napojów zawierających do 4,5 proc. alkoholu oraz piwa,
• 525 zł na sprzedaż napojów zawierających od 4,5 proc. do 18 proc. alkoholu (z wyjątkiem piwa),
• 2 100 zł na sprzedaż napojów zawierających powyżej 18 proc. alkoholu.

2) Przedsiębiorcy prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych wnoszą opłatę w wysokości uzależnionej od wartości sprzedaży w roku poprzednim:

• 1,4 proc. ogólnej wartości sprzedaży w roku poprzednim napojów do 4,5 proc. oraz piwa, jeżeli wartość sprzedaży przekroczyła 37 500 zł,
• 1,4 proc. ogólnej wartości sprzedaży w roku poprzednim napojów od 4,5 proc. do 18 proc. (z wyjątkiem piwa), jeżeli wartość sprzedaży przekroczyła 37 500 zł,
• 2,7 proc. ogólnej wartości sprzedaży w roku poprzednim napojów powyżej 18 proc., jeżeli wartość sprzedaży przekroczyła 77 000 zł.

Podstawą do obliczenia wysokości opłaty jest pisemne oświadczenie przedsiębiorcy o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży składane do dnia 31 stycznia. Wzór oświadczenia dostępny jest tutaj (ze strony UM Gdańsk). Wartość sprzedaży obliczana jest oddzielnie dla każdego rodzaju alkoholu.

Opłata wnoszona jest na rachunek gminy/miasta w trzech równych ratach, w terminach: do 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego.

W roku nabycia zezwolenia lub utraty jego ważności opłaty dokonuje się w wysokości proporcjonalnej do okresu ważności zezwolenia.

3) Opłata skarbowa

• w wysokości 17 zł — za wydanie zaświadczenia potwierdzającego dokonanie opłaty za korzystanie z zezwolenia (wniosek o wydanie zaświadczenia dostępny jest tutaj; ze strony UM Gdańsk).

Sposób załatwienia sprawy

Po złożeniu wniosku wraz ze wszystkimi niezbędnymi zaświadczeniami i dokumentami należy czekać na decyzję radnych. W myśl artykułu 12 ww. ustawy to radni, w drodze uchwały, ustalają liczbę punktów sprzedaży zlokalizowanych na terenie gminy/miasta. Liczba ta określona jest zwykle w gminnym programie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych.

Rada gminy/miasta decyduje również o usytuowaniu miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. Warto więc dobrze zastanowić się nad miejscem, w którym chcemy otworzyć sklep lub lokal gastronomiczny serwujący alkoholowe trunki. Radni mogą bowiem odmówić udzielenia zezwolenia na sprzedaż alkoholu, gdy lokal znajduje się w pobliżu szkoły, kościoła lub jednostki wojskowej.

Nie wydaje się zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych dla punktów sprzedaży detalicznej i gastronomicznej usytuowanych:

• na terenie szkół oraz innych zakładów i placówek oświatowo-wychowawczych,
• na terenie zakładów pracy oraz miejsc zbiorowego żywienia pracowników,
• w miejscach i w czasie masowych zgromadzeń,
• w ośrodkach i obiektach komunikacji publicznej,
• w obiektach zajmowanych przez organy wojskowe i spraw wewnętrznych, w rejonie obiektów koszarowych i zakwaterowania przejściowego jednostek wojskowych.

Termin odpowiedzi

Zwykle do miesiąca od dnia złożenia wniosku.

Tryb odwoławczy

W przypadku braku zgody na sprzedaż alkoholu przedsiębiorca ma możliwość zaskarżenia decyzji wójta, burmistrza lub prezydenta miasta do samorządowego kolegium odwoławczego — w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji.

Jeżeli kolejna decyzja jest również negatywna, wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skargę wnosi się w terminie 30 dni, za pośrednictwem organu, który odmówił wydania zezwolenia.

Ostateczną instancją odwoławczą jest Naczelny Sąd Administracyjny.


JEDNORAZOWE ZEZWOLENIE

W przypadku imprez organizowanych na otwartym powietrzu lub w pomieszczeniach można starać się o uzyskanie zezwolenia na jednorazową sprzedaż napojów alkoholowych.

Aby uzyskać zezwolenie, należy złożyć w urzędzie gminy/miasta odpowiednie dokumenty i uiścić wymagane opłaty. Na decyzję wójta, burmistrza lub prezydenta miasta czeka się zwykle około miesiąca.

Wymagane dokumenty:

• wniosek o wydanie zezwolenia na jednorazową sprzedaż alkoholu,
• zezwolenia na sprzedaż bądź sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych w innym stałym punkcie wraz z zaświadczeniem o opłacie za zezwolenia,
• zgoda właściwego organu lub instytucji na organizację imprezy na danym terenie,
• szczegółowy program imprezy,
• pisemne pełnomocnictwo — w przypadku działania przez pełnomocnika.

Opłaty:

• za jednorazowe zezwolenie do 2 dni:
  • 43,75 zł — na sprzedaż i podawanie napojów zawierających do 4,5 proc. alkoholu oraz piwa,
  • 43,75 zł — na sprzedaż i podawanie napojów zawierających powyżej 4,5 proc. do 18 proc. alkoholu (z wyjątkiem piwa),
  • 175 zł — na sprzedaż i podawanie napojów zawierających powyżej 18 proc. alkoholu;
    

• opłata skarbowa za pełnomocnictwo — 17 zł.

Ważne:
Nie będą wydawane zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych na imprezach:

• dla dzieci,
• masowych* — określonych w art. 3 Ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 909, z późn. zm.).

* Impreza masowa to, zgodnie z ustawą, impreza sportowa, artystyczna lub rozrywkowa, na której liczba miejsc dla osób na stadionie, w innym obiekcie niebędącym budynkiem lub na terenie umożliwiającym przeprowadzenie imprezy wynosi nie mniej niż 1 000, a w przypadku hali sportowej lub innego budynku — nie mniej niż 300.


COFNIĘCIE ZEZWOLENIA

Zezwolenie na sprzedaż alkoholu może zostać cofnięte w przypadku:

• nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw,
• nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych,
• powtarzającego się co najmniej dwukrotnie w okresie 6 miesięcy, w miejscu sprzedaży lub najbliższej okolicy, zakłócania porządku publicznego w związku ze sprzedażą napojów alkoholowych przez dany punkt sprzedaży, gdy prowadzący ten punkt nie powiadamia organów powołanych do ochrony porządku publicznego,
• wprowadzenia do sprzedaży napojów alkoholowych pochodzących z nielegalnych źródeł,
• przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu o wartości sprzedaży alkoholu w roku poprzednim,
• popełnienia przestępstwa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez osobę odpowiedzialną za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie,
• orzeczenia, wobec przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną albo wobec osoby odpowiedzialnej za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie, zakazu prowadzenia działalności gospodarczej objętej zezwoleniem.

Przedsiębiorca, któremu cofnięto zezwolenie, może wystąpić z wnioskiem o ponowne jego wydanie nie wcześniej niż po upływie 3 lat od dnia wydania decyzji o jego cofnięciu.


WYGAŚNIĘCIE ZEZWOLENIA

Zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych wygasa w przypadku:

• likwidacji punktu sprzedaży,
• upływu terminu ważności zezwolenia,
• zmiany rodzaju działalności punktu sprzedaży,
• zmiany składu osobowego wspólników spółki cywilnej,
• niezłożenia oświadczenia o wartości sprzedaży alkoholu w roku poprzednim lub niedokonania stosownej opłaty w ustawowych terminach (przedsiębiorca może wystąpić z wnioskiem o wydanie nowego zezwolenia nie wcześniej niż po upływie 6 miesięcy od dnia wydania decyzji o wygaśnięciu zezwolenia).

Na wniosek przedsiębiorcy, którego zezwolenie wygasło z ww. przyczyn, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może wydać zezwolenie z określeniem terminu na wyprzedaż posiadanych, zinwentaryzowanych zapasów napojów alkoholowych. Termin ten nie może być dłuższy niż 6 miesięcy od dnia wygaśnięcia zezwolenia.

Opłata za wydanie zezwolenia na wyprzedaż zapasów napojów alkoholowych, wnoszona na rachunek gminy/miasta, wynosi:

• 1,4 proc. wartości sprzedaży zinwentaryzowanych napojów zawierających do 4,5 proc. alkoholu oraz piwa,
• 1,4 proc. wartości sprzedaży zinwentaryzowanych napojów zawierających powyżej 4,5 proc. do 18 proc. alkoholu (z wyjątkiem piwa),
• 2,7 proc. wartości sprzedaży zinwentaryzowanych napojów zawierających powyżej 18 proc. alkoholu.

Dokumenty, jakie należy złożyć w urzędzie gminy/miasta:

• wniosek o wydanie zezwolenia na wyprzedaż napojów alkoholowych,
• protokół inwentaryzacyjny (ilościowo-wartościowy według cen sprzedaży dla poszczególnych kategorii) posiadanych zapasów napojów alkoholowych,
• pełnomocnictwo — w przypadku ustanowienia pełnomocnika wraz z potwierdzeniem wniesienia opłaty skarbowej (w wysokości 17 zł).

Ważne:
Przedsiębiorca, który otrzymał zezwolenie na wyprzedaż zapasów napojów alkoholowych, może wystąpić z wnioskiem o wydanie nowego zezwolenia na sprzedaż alkoholu nie wcześniej niż po upływie 12 miesięcy od dnia upływu terminu ważności zezwolenia na wyprzedaż.


PRZEPISY KARNE

Według artykułu 43 ww. ustawy sprzedawanie lub podawanie napojów alkoholowych w wypadkach, kiedy jest to zabronione, albo bez wymaganego zezwolenia lub wbrew jego warunkom, podlega grzywnie.

Grzywną może też zostać ukarany kierownik zakładu handlowego lub gastronomicznego, który nie dopełnia obowiązku nadzoru i przez to dopuszcza do popełnienia w tym zakładzie przestępstwa.

W razie złamania przepisów można orzec:

• przepadek napojów alkoholowych,
• zakaz prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży lub podawaniu napojów alkoholowych.

O CZYM WARTO WIEDZIEĆ

Zgodnie z artykułem 13 pkt. 2 ww. ustawy w miejscach sprzedaży i podawania napojów alkoholowych powinna być uwidoczniona informacja o szkodliwości spożywania alkoholu.

W myśl artykułu 14 ww. ustawy zabrania się spożywania napojów alkoholowych na ulicach, placach i w parkach, z wyjątkiem miejsc przeznaczonych do ich spożycia na miejscu, w punktach sprzedaży tych napojów.

Zabrania się sprzedaży, podawania i spożywania napojów zawierających więcej niż 18 proc. alkoholu w ośrodkach szkoleniowych i w domach wypoczynkowych.

Sprzedaż, podawanie i spożywanie napojów zawierających więcej niż 4,5 proc. alkoholu może się odbywać na imprezach na otwartym powietrzu tylko za zezwoleniem i tylko w miejscach do tego wyznaczonych.


PODSTAWA PRAWNA

1) Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473, z późn. zm.),
2) Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.),
3) Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz. U. Nr 101, poz. 1178, z późn. zm.),
4) Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2006 r. Nr 225, poz. 1635, z późn. zm.),
5) Stosowne uchwały i zarządzenia rady gminy/miasta.

Magdalena Stec