Pod koniec ubiegłego tygodnia prezydent podpisał przygotowaną przez Ministerstwo Finansów nową ustawę o finansach publicznych. Wprowadza ona zmianę organizacji tego sektora, czyli m.in. likwidację gospodarstw pomocniczych i zakładów budżetowych. Ustawa zakłada dalsze funkcjonowanie zakładów budżetowych w sferze samorządowej wyłącznie w wybranych dziedzinach m.in. takich jak gospodarka mieszkaniowa, usługi komunalne, zaopatrzenie w energię i gaz, cmentarze. W 2007 r. działało ponad 3,1 tys. państwowych i samorządowych gospodarstw pomocniczych i zakładów budżetowych. Wydatki samych zakładów budżetowych wyniosły w 2008 r. łącznie 8,8 mld zł przy 8,85 mld zł przychodów.

Zgodnie z nową ustawą zlikwidowane zostaną także rachunki funduszy motywacyjnych oraz instytucja rachunków dochodów własnych. Rachunki dochodów wydzielonych będą mogły posiadać wyłącznie samorządowe jednostki budżetowe prowadzące działalność na podstawie ustawy o systemie oświaty oraz państwowe jednostki budżetowe mające siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nadzorowane przez ministra spraw zagranicznych.

Ponadto przestaną istnieć samorządowe fundusze celowe, w tym wojewódzkie i powiatowe fundusze gospodarki zasobem geodezyjnym i kartograficznym oraz centralny i terenowe fundusze ochrony gruntów rolnych. Natomiast państwowe fundusze celowe posiadające osobowość prawną zostaną przekształcone w państwowe fundusze celowe stanowiące wyodrębnione rachunki bankowe. Powstaną również nowe formy organizacyjno-prawne wykonujące wybrane zadania państwa, takie jak agencje wykonawcze i instytucje gospodarki budżetowej.

Nowe regulacje wprowadzają do ustawy budżetowej kolejne elementy budżetu zadaniowego. Według MF zwiększą one sprawność, przejrzystość i efektywność wydatkowania środków publicznych oraz wzmocnią kondycję polskiego sektora finansów publicznych. W układzie zadaniowym sporządzany będzie m. in. wieloletni plan finansowy państwa, czyli podstawowy dokument wskazujący kierunki polityki finansowej państwa uchwalany przez Radę Ministrów na cztery lata i podlegający corocznej aktualizacji. Instrumentem nowoczesnego zarządzania finansami publicznymi będą także wieloletnie prognozy finansowe, przyjmowane przez jednostki samorządu terytorialnego po uzyskaniu opinii regionalnej izby obrachunkowej.

Ustawa wprowadza również zmiany w gospodarowaniu środkami pochodzącymi z budżetu UE oraz krajów EFTA. Deficyt związany ze środkami europejskimi nie będzie wliczany do deficytu budżetu państwa, a jego finansowanie będzie stanowić dodatkową potrzebę pożyczkową budżetu państwa. Przychody pochodzące z nadwyżki budżetu środków europejskich będą mogły służyć do pokrycia deficytu budżetu państwa oraz innych pożyczkowych potrzeb budżetu państwa. Ponadto od 2010 r. zostanie wyodrębniony, w ramach budżetu państwa, „budżet środków europejskich” oraz nastąpi zmiana sposobu dokonywania płatności dla beneficjentów projektów i programów.

T.Sz., MF